بازار خودرو در هفته های اخیر یکی از پرتنش ترین دوره های خود را پشت سر می گذارد؛ بازاری که همزمان تحت فشار افزایش نرخ ارز، کاهش تولید، بلاتکلیفی سیاست های ارزی و افت شدید قدرت خرید مردم قرار گرفته است. رشد ناگهانی قیمت ها، حتی در خودروهای اقتصادی، بار دیگر این بازار را به کانون توجه افکار عمومی تبدیل کرده و نگرانی ها نسبت به آینده قیمت ها را افزایش داده است. در شرایطی که آزادسازی واردات، تقاضای انباشته و محدودیت های ارزی به طور هم زمان بر بازار سایه انداخته اند، نبود یک سیاست منسجم و شفاف، به تشدید نوسانات دامن زده است.برخی کارشناسان معتقدند آنچه امروز در بازار خودرو مشاهده می شود، تنها نتیجه نوسان نرخ ارز نیست، بلکه محصول سال ها انکار واقعیت های اقتصادی، تصمیم گیری های مقطعی و فقدان اصلاحات ساختاری است. کاهش تولید داخلی، افزایش مونتاژ، تخصیص نامناسب ارز و تضعیف ارزش پول ملی، زنجیره ای از عوامل را شکل داده که در نهایت به افزایش بی سابقه قیمت ها منجر شده است. در همین راستا، امیرحسن کاکایی، کارشناس بازار خودرو، در گفت وگو با تیتر کوتاه ابعاد مختلف این نابسامانی را تشریح کرده و نسبت به تداوم وضعیت فعلی هشدار داده است.
امیرحسن کاکایی، کارشناس بازار خودرو، با اشاره به افزایش قیمت شدید و باورنکردنی خودروهای داخلی در بازار گفت: در عرض کمتر از یک ماه نرخ محصولات داخلی همچون کوییک بیش از صد میلیون تومان افزایش داشته است. این نوسانات متعدد ناشی از عوامل مختلفی از جمله نابسامانی اقتصاد، عدم تخصیص ارز به واردکنندگان، افزایش نرخ دلار و انتقال تخصیص ارز به تالار دوم است. اگر انتقال تخصیص ارز به تالار دوم در ابتدای سال مطرح می شد، شاهد رشد تولید در صنایع متعدد بودیم و همچنین قیمت ها نیز تا این میزان افزایش پیدا نمی کرد
وی افزود: به عنوان مثال در صنعت خودرو ما اکنون با ده درصد کاهش تولید مواجه هستیم؛ این در حالی است که در عرض مدت کوتاهی ارز در تالار دوم بورس حدود پنجاه درصد افزایش قیمت داشت. این موضوع با چالش های کلان ارزی همزمان شد که منجر شد در یک هفته گذشته رشد ۶۷ درصدی نرخ ارز در تالار دوم را شاهد باشیم. این موضوع در بازار خودرو تأثیرات متعددی داشته و در نهایت سبب رشد چشمگیر قیمت ها شده است.
کاکایی علت اصلی آشفتگی بازار خودرو را عدم وجود ارز در کشور دانست و در این رابطه اظهار کرد: تحریم های بین المللی در یک سال گذشته روند صعودی به خود گرفته و ما در کشور به جای اینکه به دنبال راه حل باشیم، حالت تدافعی به خود گرفتیم و به سوی واردات کالاها روانه شدیم. انکار موضوع تحریم و چالش های موجود در تخصیص ارز منجر به کاهش تولید خودرو و افزایش مونتاژ واردات شد. در حال حاضر صنایع مختلف از جمله صنعت خودرو در بلاتکلیفی محض به سر می برند.
این کارشناس بازار خودرو تسریع در اصلاحات ساختاری را از راهکارهای بهبود وضعیت صنعت خودرو دانست و بیان کرد: چالش های این صنعت به طوری نبوده که پنهان باشد؛ در این راستا باید پیش از اینکه موضوعات به بحران تبدیل شوند، به دنبال راه حل های اساسی باشیم تا در بحرانی ترین شرایط بیشترین ضربه را متحمل نشویم. در رفع چالش های اقتصادی هیچ گونه تعادلی وجود ندارد؛ گاه به میزانی سخت گیری می کنیم که اجازه نمی دهیم اقتصاد نفس بکشد و گاه با سهل گیری موضوعات به نتیجه نمی رسند.
وی در ادامه با اشاره به قیمت گذاری دستوری خودرو در کشور گفت: تورم و رکود اقتصادی در کشوری مانند ترکیه نیز دیده می شود، اما طبق آمارها در سال گذشته صادرات خودروی این کشور حدود ده درصد رشد داشته است. این موضوع نشان می دهد تورم در این کشور منجر به رکود اقتصاد و تولید آن نشده است. در این میان ما در کشور تورم و کمبود ارز را کتمان می کنیم و سیاست گذاری های اشتباه در پیش می گیریم و در نتیجه آن نابسامانی اقتصادی از مرز هشدار عبور می کند. بازار خودرو اکنون به دلیل عدم وجود ارز، وجود تقاضای بالا، آزاد شدن واردات و همچنین برهم خوردن سیستم های اقتصادی آشفته شده است.
کاکایی در پایان درباره عوامل مؤثر بر نوسانات شدید قیمت ارز تأکید کرد: علاوه بر کمبود دلار در بازار، شاهد بی ارزش شدن پول ملی کشور نیز هستیم که این موضوع عامل اصلی نوسانات اقتصادی است. اگر بخواهیم روند صعودی نرخ ریال را با طلا یا نقره مقایسه کنیم، به وضوح متوجه کاهش ارزش پول ملی خواهیم شد. برای مثال نقره در جهان حدود ۱۳۳ درصد افزایش قیمت داشته، این در حالی است که رشد نرخ طلا حدود ۷۰ درصد بوده اما ریال در مقایسه با هر دو این فلزات گرانبها بسیار بی ارزش به حساب می آید. یکی از دلایل اصلی این موضوع چاپ بی رویه اسکناس و افزایش نقدینگی است.