وال پست برای مهار دیوارهای غیرسازه ای و کاهش چنین خرابی هایی استفاده می شود. عملکرد مناسب آن به انتخاب قطعات، اتصال صحیح و فاصله جداسازی براساس نقشه وابسته است. نصب چند نبشی بدون طراحی، اجرای کامل وال پست نیست.
وال پست اصطلاحی رایج برای سیستم مهار دیوار غیرسازه ای است. این سیستم می تواند از وادار قائم، تیرک افقی، نبشی یا ناودانی منقطع، میلگرد بستر، بست انعطاف پذیر، اتصالات و مصالح تراکم پذیر تشکیل شود. ترکیب دقیق این اجزا برای همه دیوارها یکسان نیست و به ارتفاع، طول، ضخامت، جنس دیوار و وضعیت اتصال آن به سازه بستگی دارد.
وظیفه وال پست این است که دیوار را در جهت خارج از صفحه مهار کند و نیروهای واردشده را به اجزای اصلی ساختمان منتقل سازد. در عین حال، دیوار باید بتواند حرکت نسبی پیش بینی شده سازه را تحمل کند. به همین دلیل اتصال کاملا صلب دیوار به تیر و ستون همیشه راه حل ایمن تری نیست و ممکن است باعث انتقال نیروی ناخواسته و ترک خوردگی شود.
دیوار غیرسازه ای برای تحمل بار اصلی ساختمان طراحی نمی شود، اما وزن قابل توجهی دارد و هنگام زلزله شتاب می گیرد. اگر دیوار در خارج از صفحه پایداری کافی نداشته باشد، ممکن است به صورت یکپارچه واژگون شود یا قطعات آن فرو بریزند.
حرکت جانبی طبقات نیز قاب را نسبت به دیوار جابه جا می کند. اگر دیوار با ملات سخت میان ستون ها و سقف محبوس باشد، این تغییر شکل به آن فشار وارد می کند. پس دیوار باید در خارج از صفحه مهار شود و در داخل صفحه امکان حرکت کنترل شده داشته باشد.
| جزء سیستم | وظیفه اصلی |
|---|---|
| وادار قائم | کاهش طول آزاد دیوار و ایجاد تکیه گاه در امتداد ارتفاع |
| تیرک افقی | کاهش ارتفاع آزاد دیوار بلند در صورت نیاز طراحی |
| نبشی یا ناودانی منقطع | نگهداری لبه دیوار در خارج از صفحه بدون ایجاد اتصال صلب نامناسب |
| میلگرد بستر | تسلیح افقی دیوار و بهبود یکپارچگی آن طبق جزئیات طرح |
| بست و شاخک | ایجاد اتصال کنترل شده میان دیوار و عضو مجاور |
| مصالح تراکم پذیر | پر کردن فاصله دیوار از قاب با حفظ قابلیت تغییر شکل نسبی |
این اجزا باید یک سیستم هماهنگ بسازند. نصب وادار مناسب در کنار دیواری که با ملات سخت به سقف چسبیده است، لزوما رفتار مطلوبی ایجاد نمی کند.
وادار قائم در امتداد ارتفاع دیوار قرار می گیرد و طول آزاد آن را کاهش می دهد. این عضو معمولا در دیوارهای بلند از نظر طول، لبه های آزاد یا محل هایی که نقشه مشخص کرده است به کار می رود. اتصال وادار به کف و سقف باید به گونه ای باشد که هم پایداری خارج از صفحه تامین شود و هم حرکت موردنیاز دیوار محدود نشود.
تیرک افقی برای کاهش ارتفاع آزاد دیوار استفاده می شود. نیاز به آن براساس ارتفاع دیوار، نوع مصالح، ضخامت و محاسبات تعیین خواهد شد. تیرک نباید بدون بررسی به ستون ها یا اعضای سازه ای متصل شود؛ زیرا جزئیات نادرست می تواند رفتار قاب را تغییر دهد.
وال پست منقطع معمولا به قطعات کوتاه نبشی یا ناودانی گفته می شود که در امتداد لبه دیوار و با فاصله مشخص نصب می شوند. این قطعات دیوار را در جهت خارج از صفحه نگه می دارند، اما باید فضای لازم برای جابه جایی داخل صفحه را حفظ کنند. طول، ضخامت، عرض داخلی و فاصله نصب آنها از روی نقشه تعیین می شود.
در برخی پروژه ها ممکن است از سامانه های مسلح کننده سطح دیوار استفاده شود. این روش ها فقط زمانی جایگزین راهکارهای متداول محسوب می شوند که طراحی، نوع شبکه، ملات، همپوشانی و اتصال آنها مشخص و تایید شده باشد. هر توری مورد استفاده در اندود را نباید سیستم مهار لرزه ای دیوار دانست.
مهم ترین کاربرد وال پست، مهار حرکت خارج از صفحه است. وادار، تیرک و اتصالات کناری طول و ارتفاع آزاد دیوار را کنترل می کنند و مانع از آن می شوند که دیوار بدون تکیه گاه کافی عمل کند.
وجود فاصله مناسب میان دیوار و قاب و استفاده از مصالح تراکم پذیر کمک می کند تغییر شکل تیر و ستون مستقیما به دیوار تحمیل نشود. اجرای درست میلگرد بستر و اتصالات نیز یکپارچگی دیوار را بهبود می دهد. البته جلوگیری کامل از هر ترک ممکن نیست و وال پست نیز جایگزین طراحی و اجرای صحیح دیوارچینی نیست.
سقوط تیغه ها یا اجزای پیرامونی می تواند راهرو، راه پله و ورودی ساختمان را مسدود کند. مهار دیوارهای مجاور مسیر خروج، خطر ایجاد آوار و آسیب به ساکنان را کاهش می دهد. این موضوع در ساختمان های پرتردد و دارای اهمیت بیشتر، حساسیت بالاتری دارد.
در دیوارهای پیرامونی، عملکرد دیوار و نمای متصل به آن باید با یکدیگر هماهنگ باشند. مهار نامناسب بستر دیوار می تواند پایداری لایه نما را نیز تحت تاثیر قرار دهد. البته اتصال و مهار خود نما جزئیات جداگانه دارد و وجود وال پست به تنهایی برای ایمنی نما کافی نیست.
مهار دیوارهای غیرسازه ای به سازه بتنی یا فولادی محدود نیست. ساختمان مسکونی، اداری، تجاری، آموزشی، درمانی و صنعتی ممکن است به این سیستم نیاز داشته باشد. معیار اصلی، نوع اسکلت به تنهایی نیست؛ بلکه ابعاد دیوار، شرایط تکیه گاهی، مصالح، وزن، بازشوها و الزامات طراحی اهمیت دارند.
دیوار پیرامونی، تیغه داخلی، دیوار دارای لبه آزاد، جان پناه و دیوار اطراف بازشوهای بزرگ می توانند جزئیات متفاوتی داشته باشند. بنابراین این پرسش که «هر چند متر یک وال پست لازم است؟» پاسخ ثابت و عمومی ندارد و باید براساس نقشه و ضابطه مربوط به همان پروژه پاسخ داده شود.
وال پست نام کلی سیستم مهار یا در معنای محدودتر، عضو قائم و افقی نگهدارنده دیوار است. میلگرد بستر یک مسلح کننده افقی است که در بندهای ملات قرار می گیرد. این دو می توانند مکمل یکدیگر باشند، اما جایگزین مستقیم هم نیستند.
وجود میلگرد بستر به معنای حذف همیشگی وادار یا اتصالات لبه نیست و نصب وادار نیز نیاز به مسلح کننده افقی را خودکار از بین نمی برد.
وال پست پس از تکمیل ساختمان در جای خود باقی می ماند و بخشی از سیستم مهار دیوار محسوب می شود. در مقابل، تجهیزاتی مانند جک سقفی برای پشتیبانی موقت قالب و زیرسازی سقف در زمان اجرا استفاده می شوند و پس از رسیدن بتن به شرایط تعیین شده، طبق برنامه جمع آوری خواهند شد.
این تفاوت مهم است؛ زیرا دیوار و وال پست نباید جای پایه نگهدارنده سقف را بگیرند و بار قالب بندی نیز نباید روی دیوار تازه اجراشده منتقل شود. زمان دیوارچینی، جمع کردن پایه ها و بارگذاری سقف باید با برنامه اجرایی پروژه هماهنگ باشد.
پیش از خرید والپست باید نقشه اجرایی، نوع قطعه، طول، عرض، ضخامت ورق، محل سوراخ ها، پوشش سطح و تعداد موردنیاز مشخص شوند. عنوان محصول به تنهایی برای سفارش کافی نیست؛ زیرا دو ناودانی با ظاهر مشابه ممکن است از نظر ابعاد یا ضخامت تفاوت داشته باشند.
شهرقالب با تمرکز بر ایمنی تجهیزات، قطعات موردنیاز سیستم های مهار دیوار را براساس مشخصات اعلام شده پروژه تولید و تامین می کند. با این حال، تایید ابعاد، فاصله نصب، نوع اتصال و تعداد قطعات بر عهده مسئول فنی و طراح پروژه است.
قیمت باید همراه با وزن، ضخامت، جنس ورق، پوشش و هزینه حمل مقایسه شود. پایین ترین قیمت ممکن است متعلق به قطعه ای ناسازگار با نقشه باشد.
تصور اینکه هر نبشی نصب شده کنار دیوار، وال پست کامل است
اتصال صلب دیوار به ستون و پر کردن فاصله بالای آن با ملات سخت
جوش دادن دو انتهای وادار بدون توجه به حرکت موردنیاز
نصب قطعات بدون نقشه و تعیین فاصله آنها با تجربه شخصی
سوراخ کاری تیر یا ستون بتنی بدون بررسی محل میلگردها
جوش دادن مستقیم میلگرد بستر به وادار یا قطعه کناری
حذف مهار اطراف بازشوها و لبه های آزاد
استفاده از توری اندود به عنوان جایگزین تاییدنشده سیستم مهار دیوار
پوشاندن اتصالات قبل از بازدید و تایید ناظر
کنترل باید پیش از دیوارچینی و در طول آن انجام شود، نه زمانی که تمام قطعات زیر اندود پنهان شده اند. محل وادارها، شاقولی اعضا، مشخصات قطعات، کیفیت انکر یا جوش، فاصله جداسازی، میلگرد بستر و جزئیات بازشوها باید با نقشه تطبیق داده شوند.
تهیه عکس از مراحل پنهان شونده و ثبت مشخصات اتصالات برای پرونده فنی پروژه مفید است. هر تغییر در نوع قطعه یا روش اتصال نیز باید پیش از اجرا به تایید طراح یا ناظر مسئول برسد.
وال پست یک قطعه منفرد و ساده نیست، بلکه بخشی از سیستم مهار دیوارهای غیرسازه ای است. وادار قائم، تیرک افقی، قطعات منقطع، میلگرد بستر، اتصالات و فاصله جداسازی باید در کنار یکدیگر، پایداری خارج از صفحه دیوار و امکان حرکت کنترل شده آن را تامین کنند.
اجرای صحیح این سیستم می تواند احتمال واژگونی، جداشدگی و سقوط دیوار را کاهش دهد و از مسیرهای خروج و فضاهای پیرامونی ساختمان محافظت کند. نتیجه مناسب زمانی حاصل می شود که قطعات براساس نقشه مصوب انتخاب شوند، اتصال دیوار به قاب بیش از اندازه صلب نباشد و مراحل پنهان کار پیش از اندود کنترل شوند.
وال پست معمولا برای مهار دیوار غیرسازه ای استفاده می شود و جایگزین تیر یا ستون اصلی نیست. با این حال، نیروهای دیوار را به سازه منتقل می کند و جزئیات اتصال آن باید طراحی و کنترل شوند.
خیر. طول و ارتفاع دیوار، جنس مصالح، بازشوها، نوع اسکلت و شرایط لبه ها روی جزئیات اثر دارند. روش اجرا باید از نقشه همان پروژه استخراج شود.
نبشی می تواند یکی از اجزای سیستم مهار دیوار باشد، اما نصب نبشی به تنهایی لزوما تمام الزامات وال پست را تامین نمی کند. مسلح کردن دیوار، فاصله جداسازی و نوع اتصال نیز اهمیت دارند.
نبود نقشه اجرایی، اتصال کاملا صلب دیوار به قاب، حذف فاصله جداسازی، قطعات نامتناسب و اتصالات تاییدنشده از مهم ترین نشانه های اجرای نادرست هستند.
