در ابتدای این پنل وحید دهقان، رئیس گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، با تأکید بر اهمیت کیفیت و قابلیت اتکای دادههای مالی گفت: مسئله اصلی نظام بانکی صرفاً کمبود سامانه و ابزار نیست، بلکه نحوه تولید، ساختاردهی و اعتبار اطلاعاتی است که در اختیار نهادهای ناظر قرار میگیرد.
وی با اشاره به تفاوت رویههای حسابداری و گزارشگری مالی افزود: نبود ساختار یکسان برای ثبت و ارائه اطلاعات، مقایسه صورتهای مالی بانکها را دشوار میکند. از این رو، استفاده از استانداردهای مشخص حسابداری و تعریف مفاهیم مشترک، برای افزایش شفافیت و قابلیت اتکای گزارشها ضروری است.
دهقان با معرفی استاندارد XBRL بهعنوان راهکاری برای ساماندهی گزارشگری مالی اظهار کرد: این استاندارد با هدف ایجاد ساختاری یکپارچه برای تبادل اطلاعات مالی شکل گرفته و در سالهای اخیر با همکاری بانک مرکزی و شرکت خدمات انفورماتیک وارد مرحله اجرایی در نظام بانکی کشور شده است.
به گفته وی، در ساختار طراحیشده، حدود ۳۰۰ مفهوم گزارشگری با استانداردهای IFRS انطباق دارد و نزدیک به سههزار و ۹۸۰ قلم اطلاعاتی نیز متناسب با الزامات و ویژگیهای بومی نظام بانکی تعریف شده است.
وی همچنین تأکید کرد: استانداردسازی به معنای ایجاد یک سامانه متمرکز نیست، بلکه با تعریف مفاهیم، روابط اطلاعاتی و قواعد کنترلی، امکان تبادل استاندارد دادهها در بستری توزیعشده فراهم میشود. این زیرساخت میتواند زمینه توسعه حاکمیت داده و استفاده از فناوریهای رگتک و سوپتک در فرایندهای نظارتی را فراهم کند.
در ادامه پنل مژده گرامیامین، کارشناس گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی مرکز ملی خدمات انفورماتیک، با تشریح اقدامات انجامشده در این پروژه گفت: واژهنامه استاندارد صورتهای مالی بانکها با هدف یکپارچهسازی مفاهیم و تسهیل ارائه گزارشهای مالی به بانک مرکزی طراحی شده است.
وی افزود: این ساختار شامل مفاهیم اصلی صورتهای مالی، اطلاعات تکمیلی، تعاریف فارسی و انگلیسی، فرمولهای محاسباتی و ارجاعات به استانداردهای بینالمللی و مقررات داخلی بانک مرکزی است. همچنین ارتباط میان اقلام مالی، یادداشتها و زیرمجموعههای آنها بهصورت سلسلهمراتبی تعریف شده است.
به گفته گرامیامین، این واژهنامه امکان مشاهده ساختار و ارتباط میان مفاهیم مالی را فراهم میکند و بانکها میتوانند گزارشهای خود را بر اساس الگوی یکسان و استاندارد به بانک مرکزی ارائه دهند. این اقدام علاوه بر یکپارچگی گزارشها، فرایند دریافت و بررسی اطلاعات را برای نهاد ناظر تسهیل میکند.
در بخش دیگر این پنل صادق رنجبر ریزی، کارشناس گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، نیز تفاوت رویههای حسابداری و نحوه ارائه اطلاعات را از چالشهای دیرینه نظام بانکی دانست و گفت: دریافت ارقام کلی برای ارزیابی عملکرد بانکها کافی نیست و نهاد ناظر به اطلاعات جزئیتر درباره ماهیت اقلام مالی نیاز دارد.
وی افزود: در راهکار طراحیشده مبتنی بر XBRL، علاوه بر استانداردسازی عناوین و مفاهیم مالی، امکان افشای اجزای تشکیلدهنده اقلام و بررسی تفاوتهای موجود میان رویههای بانکها فراهم شده است.
رنجبر ریزی همچنین اعتبارسنجی و اعمال قواعد کنترلی بر اطلاعات دریافتی را از قابلیتهای مهم این راهکار برشمرد و تأکید کرد که این فرایند به افزایش دقت و کیفیت دادههای مالی کمک میکند.
حامد میرشک، مدیر توسعه راهکارهای نظارت شرکت خدمات انفورماتیک، با اشاره به نقش XBRL در ارتقای کیفیت دادهها اظهار کرد: استانداردسازی اطلاعات، زمینه اعتبارسنجی، کنترل و تولید شاخصهای عملکردی و مالی را فراهم میکند و امکان ارزیابی دقیقتر بانکها و مؤسسات اعتباری را در اختیار نهاد ناظر قرار میدهد.
وی با اشاره به پیشرفت اجرای پروژه گفت: در حال حاضر ۲۸ بانک اطلاعات خود را از طریق این بستر ارائه میکنند. همچنین زیرساخت ایجادشده امکان تولید انواع گزارشها، شاخصهای مالی و داشبوردهای مدیریتی را فراهم کرده است.
میرشک توسعه این ابزارها را فراتر از شبکه بانکی دانست و افزود: استفاده از این ظرفیت میتواند به تولید گزارشهای دقیقتر برای ارزیابی عملکرد مؤسسات مالی و پایش سلامت و ثبات شبکه بانکی کمک کند.
حمیده منصوری، کارشناس گروه تحلیل و توسعه دادههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک نیز با تشریح قابلیتهای تحلیلی این سامانه گفت: اطلاعات استاندارد و تجمیعشده صورتهای مالی امکان طراحی داشبوردهای مدیریتی و شاخصهای تحلیلی را فراهم میکند تا مدیران و کارشناسان بتوانند با سهولت بیشتری از دادهها در فرایند تصمیمگیری استفاده کنند.
وی افزود: در این ابزارها، علاوه بر شاخصهای پیشفرض متناسب با بانکها و دورههای مالی، امکان تعریف شاخصهای اختصاصی توسط کاربران نیز فراهم شده است. به این ترتیب، حتی کاربران فاقد دانش تخصصی فناوری اطلاعات میتوانند با آموزش اولیه، اطلاعات موردنیاز خود را در قالب نمودار و جدول مشاهده و تحلیل کنند.
منصوری در پایان، ترکیب زیرساخت استانداردسازی اطلاعات مالی با ابزارهای تحلیلی و داشبوردهای مدیریتی را گامی مؤثر در توسعه تصمیمگیری دادهمحور دانست.