با این حال، پایش هزینههای نگهداری و محاسبه طول عمر مفید قطعات اصطکاکی دغدغهی مهمی است. مصرفکنندگان در مراجعات دورهای خود به مراکز خدمات پس از فروش و نمایندگیهای معتبر همواره این سوال فنی را مطرح میکنند که لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ شناخت پارامترهای مؤثر بر عملکرد لنت ترمز و آگاهی از تفاوتهای ساختاری سیستمهای ترمز دیسکی و کاسهای، پاسخی شفاف برای این پرسش فراهم میآورد.
علت اصلی تفاوت در نرخ استهلاک میان محورها، انتقال وزن خودرو در لحظه فشردن پدال است. هنگامی که شتاب منفی ایجاد شود، مرکز ثقل خودرو به سمت جلو متمایل خواهد شد؛ درنتیجه، فشار عمودی وارد بر تایرهای جلو افزایش یافته و چسبندگی آنها به سطح مسیر بیشتر میشود.
برای مهار این بار اضافه، بخش عمدهای از نیروی ترمزی بر دوش محور جلو قرار میگیرد. در سیستمهای استاندارد، سهم محور جلو معمولا بین ۶۵ تا ۷۵ درصد از کل کار ترمزی است، درحالیکه محور عقب تنها ۲۵ تا ۳۵ درصد از انرژی جنبشی را مهار میکند. همین عدم تقارن در توزیع توان توقف، پاسخ فنی این پرسش را مشخص میسازد که لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ مسلما محوری که اصطکاک و دمای بالاتری را در تماس دیسک و لقمه تجربه میکند، بسیار سریعتر به حداقل ضخامت مجاز میرسد.
در خودروهای مدرن، سیستم EBD جایگزین سوپاپهای تناسب مکانیکی شده تا با مدیریت هوشمند فشار هیدرولیک، مانع قفلشدن چرخهای عقب و انحراف خودرو شود. با وجود این بهینهسازی، بخش عمده فشار ترمزگیری کماکان به کالیپرهای جلو هدایت میشود، ازاینرو در پاسخ به اینکه لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ باید گفت از منظر هیدرولیکی، نرخ سایش چرخهای جلو بهمراتب بالاتر است، مگر آنکه نقص فنی مانند گیرپاژ پیستون رخ داده باشد.
نوع مکانیزم نصبشده بر روی محور عقب تأثیر مستقیمی بر مدت زمان بقای ماده اصطکاکی دارد:
در سیستمهای کاسهای، کفشکها در یک فضای بسته قرار دارند و سطح تماس اصطکاکی گستردهتری نسبت به لنتهای دیسکی ارائه میدهند. بهدلیل فشار هیدرولیکی پایینتر و پوشش کامل، کفشکهای عقب طول عمری معادل دو تا سه برابر لنتهای جلو دارند. به همین دلیل رانندگان هنگام مشاهده فرسایش زودهنگام لنتهای جلو، میپرسند لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ پاسخ در این ساختارها، تقدم قطعی و بدون تردید استهلاک چرخهای جلو است.
در این پیکربندی، کالیپرها در هر چهار چرخ وظیفه توقف را برعهده دارند. با اینکه مساحت لنتهای عقب دیسکی کوچکتر است، اما چون فشار روغن ارسالشده به آنها کنترلشدهتر است، کماکان عمر طولانیتری را به ثبت میرسانند. در خودروهای پرتیراژ داخلی مجهز به سیستم دیسکی، انتخاب لقمههای مقاوم از اهمیت بالایی برخوردار است، برای مثال کیفیت متریال اصطکاکی در محصولاتی نظیر لنت ترمز جلو 405 نقشی مهم در مدیریت حرارت و حفظ سلامت دیسکهای جلو ایفا میکند، زیرا این محور بار اصلی تنش ترمزی را برعهده دارد.
عوامل محیطی و عملکردی متعددی نسبت استهلاک محورها را تغییر میدهند:
در موارد نادر، ممکن است مصرفکننده مشاهده کند که لنتهای عقب پیش از موعد تمام شدهاند. این رخداد غیرطبیعی بوده و ناشی از ایرادات زیر است:
اگر در شرایط فنی سالم خودرو این پرسش به میان آید که لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ بدون شک لنت جلو زودتر مستهلک میشود، بنابراین سایش سریعتر لنت عقب، نشانهای آشکار از یک خطای مکانیکی یا هیدرولیکی در مدار ترمز است.
|
شاخص فنی |
محور جلو |
محور عقب |
|
سهم از نیروی ترمزگیری |
۶۵٪ الی ۷۵٪ |
۲۵٪ الی ۳۵٪ |
|
میانگین پیمایش استاندارد |
۲۰,۰۰۰ الی ۳۵,۰۰۰ کیلومتر |
۵۰,۰۰۰ الی ۸۰,۰۰۰ کیلومتر |
|
دمای کاری حین ترمز شدید |
۳۰۰ الی ۶۰۰ درجه سانتیگراد |
۱۰۰ الی ۲۵۰ درجه سانتیگراد |
|
ابعاد لنت و سطح اصطکاک |
بزرگتر (مساحت لنت بالاتر) |
کوچکتر (در سیستم دیسکی) یا کفشک بزرگتر (کاسهای) |
|
حساسیت به تخلیه گرما |
بسیار بالا (نیازمند دیسک خنکشونده) |
متوسط تا پایین |
با توجه به اینکه تعویض لنت در محور جلو بسامد بالاتری دارد، استفاده از قطعات با فرمولاسیون استاندارد (نیمهفلزی باکیفیت یا سرامیکی بدون آزبست) اهمیت اقتصادی پیدا میکند. استفاده از محصولات نامرغوب عمر لنت را کاهش داده و لبهدارشدن دیسک را در پی خواهد داشت.
در خودروهای اقتصادی و پرتردد شهری، پایش وضعیت مصرفی محورها الزامی است؛ انتخاب صحیح قطعاتی نظیر لنت ترمز پراید که برای ترددهای متراکم شهری بهینهسازی شده باشند، علاوهبر ارتقای ضریب ایمنی، هزینههای استهلاک قطعات جانبی نظیر دیسک و کاسه چرخ را به حداقل میرساند.
در بازرسیهای دورهای این خودروها نیز بهروشنی مشخص است که لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ زیرا سبکبودن بخش عقب این خودروها، سهم ترمزگیری چرخهای جلو را حتی تا ۸۰ درصد در توقفهای ناگهانی افزایش میدهد.
اصول حاکم بر مهندسی مکانیک خودرو اثبات میکند که بهدلیل پدیده انتقال وزن دینامیکی، سهم بالای توزیع فشار هیدرولیک و تولید حرارت شدید، لنتهای محور جلو با سرعتی معادل دو تا سه برابر لنتهای عقب فرسوده میشوند. بنابراین در تحلیل کلی این پرسش که لنت ترمز جلو زودتر تمام میشود یا لنت عقب؟ میتوان با قطعیت اعلام کرد که لنتهای جلو خط مقدم اصطکاک بوده و زودتر به پایان دوره کاری خود میرسند.
مجموعه لنتام، مرجع تخصصی تأمین و تحلیل سیستمهای اصطکاکی خودرو، توصیه میکند که پایش چشمی ضخامت لنتهای جلو در هر سرویس دورهای روغن (حدود ۵ تا ۱۰ هزار کیلومتر) و لنتهای عقب در هر ۲۰ هزار کیلومتر به دقت انجام پذیرد تا با حفظ تناسب میان توان توقف محورها، ایمنی و سلامت خودرو در تمامی شرایط آبوهوایی و جادهای تضمین شود.
