به گزارش تیتر کوتاه، در این پنل تخصصی، نمایندگان شرکت خدمات انفورماتیک ضمن تشریح روند طراحی و توسعه زیرساخت استانداردسازی اطلاعات مالی بانکها، درباره قابلیتهای سامانه جدید گزارشگری، ابزارهای اعتبارسنجی دادهها و امکانات گزارش گیری و تحلیل اطلاعات توضیح دادند.
سخنرانان این نشست، استقرار استاندارد XBRL را گامی در مسیر یکپارچه سازی اطلاعات مالی و ارتقای کیفیت نظارت بانکی دانستند و بر ضرورت عبور از شیوههای سنتی دریافت اطلاعات و حرکت به سمت معماری استاندارد و یکپارچه دادهها تأکید کردند.
وحید دهقان، رئیس گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک و دبیر این پنل، با اشاره به ضرورت استانداردسازی اطلاعات مالی گفت: دریافت اطلاعات بانکها در قالب فایلهای اکسل و سایر فرمتهای متداول، به تنهایی تضمینی برای استاندارد بودن و قابلیت اتکای دادهها نیست. اطلاعات نظارتی باید دارای تعریف روشن، روابط محاسباتی مشخص و امکان ردیابی ارقام تا منبع اصلی باشند تا کنترل و پردازش ماشینی آنها امکان پذیر شود.
او با اشاره به سابقه فعالیتهای بین المللی در حوزه استانداردسازی دادههای مالی و شکل گیری کنسرسیوم جهانی XBRL در سال ۲۰۰۰، توضیح داد که در سالهای گذشته نیز نهادهایی مانند پژوهشکده پولی و بانکی، شرکت خدمات انفورماتیک، گروه ملی انفورماتیک و بانک مرکزی مطالعات و اقداماتی را در این زمینه دنبال کرده بودند، اما اجرای کامل طرح به دلایل مختلف محقق نشده بود.
دهقان درباره روند تدوین تاکسونومی صورتهای مالی شبکه بانکی نیز اظهار کرد: مدل داده ای مورد نیاز با تلاش کارشناسان بانک مرکزی طراحی شده و شرکت خدمات انفورماتیک مسئولیت مهندسی اطلاعات و تبدیل آنها به استاندارد XBRL را برعهده داشته است.
به گفته او، در الگوی جدید، مفاهیم، تعاریف، روابط محاسباتی و قواعد اعتبارسنجی در قالب یک زبان مشترک و استاندارد مشخص میشوند. این تغییر میتواند نظارت بر عملکرد بانکها را از دریافت و بررسی فرمها و فایلهای اطلاعاتی فراتر ببرد و امکان نظارت دقیقتر بر مفاهیم و روابط میان دادهها را فراهم کند.
رئیس گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، استانداردسازی دادهها را یکی از پیش نیازهای بهره گیری مؤثر از فناوریهای نوین، به ویژه هوش مصنوعی، دانست و تأکید کرد: انباشت حجم زیادی از اطلاعات و ارائه آن به سامانههای هوشمند لزوما به تولید نتایج صحیح منجر نمیشود؛ چراکه در صورت نبود تعاریف دقیق و مشخص نبودن معنای دادهها، احتمال خطا در تحلیل و خروجی سامانهها افزایش مییابد.
او همچنین به قابلیت اعتبارسنجی اطلاعات در سمت بانکها اشاره کرد و گفت: با تعریف روابط و فرمولهای محاسباتی در ساختار تاکسونومی، بانکها میتوانند پیش از ارسال اطلاعات، گزارشهای خود را کنترل کنند. این قابلیت بخشی از اختلافها و مشکلات موجود در فرآیند ارسال اطلاعات به سامانههای نظارتی بانک مرکزی، از جمله سامانه مهتاب، را کاهش میدهد.
دهقان در ادامه از توسعه سامانه گزارشگری صورتهای مالی مبتنی بر XBRL در شرکت خدمات انفورماتیک خبر داد و افزود: این سامانه بر اساس تاکسونومی و اسناد استاندارد طراحی شده و اطلاعات مورد نیاز را به صورت خودکار از منابع داده ای تولید میکند. در کنار آن، ابزار دیگری با عنوان سلف سرویس نیز در دست توسعه است که امکان استخراج گزارش از اطلاعات را برای کاربران فراهم میکند.
در بخش دیگری از این نشست، مژده گرامی امین، کارشناس گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی، آخرین وضعیت آماده سازی شبکه بانکی برای استفاده از استاندارد XBRL را تشریح کرد.
او با اشاره به اینکه مستندات صورتهای مالی ۲۷ بانک از مجموع ۲۸ بانک فعال در شبکه بانکی در سامانه سندباکس بارگذاری شده است، گفت: تاکسونومی صورتهای مالی با هدف یکپارچه سازی اطلاعات و اعتبارسنجی گزارشهای مالی بانکها طراحی شده و برای هر یک از مفاهیم اطلاعاتی، شناسه، برچسب فارسی و انگلیسی و مراجع مرتبط در نظر گرفته شده است. این مراجع، استانداردهای بین المللی گزارشگری مالی (IFRS) و دستورالعملها و آیین نامههای بانک مرکزی را پوشش میدهند.
گرامی امین با توضیح درباره فرآیند آماده سازی بانکها برای استفاده از ساختار جدید افزود: جلسات آموزشی و منتورینگ با تعدادی از بانکها برگزار شده و سایر بانکها نیز از طریق شرکتهای شخص ثالث با شرکت خدمات انفورماتیک ارتباط گرفته و فایلهای تاکسونومی را دریافت کرده اند.
به گفته او، سامانه سندباکس برای دریافت و ارزیابی مستندات بانکها راه اندازی شده و امکان اعتبارسنجی فایلهای ارسالی بر اساس قواعد و فرمولهای محاسباتی تعریف شده را فراهم میکند. بر اساس آمار ارائه شده در این پنل، تاکنون ۲۲۶ فایل از سوی ۲۷ بانک در این سامانه ثبت شده است. همچنین محدودیتی برای دفعات بارگذاری فایلها در نظر گرفته نشده و هر بانک به طور متوسط پنج تا شش مرتبه مستندات خود را برای بررسی و اصلاح در سامانه قرار داده است.
او تأکید کرد که فرمولهای اعتبارسنجی بر مبنای محاسبات ارائه شده از سوی بانک مرکزی در سامانه پیاده سازی شده اند و بانکها میتوانند با استفاده از این قابلیت، گزارشهای خود را پیش از ارسال نهایی بررسی کنند.
حامد میرشک، سرپرست مدیریت گروه تحلیل و توسعه سامانههای نظارتی شرکت خدمات انفورماتیک، در ادامه پنل به ظرفیتهای استانداردسازی اطلاعات برای گزارش گیری و مصورسازی دادهها پرداخت.
او با اشاره به طراحی ابزارهای جدید بر مبنای مدل خدمت گفت: هدف از توسعه این محصولات، ایجاد زیرساختی برای نمایش اطلاعات و ارائه گزارشهای پویا است. ساختار انعطاف پذیر تاکسونومی نیز این امکان را فراهم میکند که بر اساس مفاهیم و ابعاد مختلف اطلاعاتی، گزارشهای متنوعی طراحی و تولید شود.
میرشک با بیان اینکه کاربرد این ابزارها به نیازهای نظارتی بانک مرکزی محدود نمیشود، افزود: بانکها نیز میتوانند از این قابلیتها برای مدیریت اطلاعات و ارزیابی عملکرد خود استفاده کنند. همچنین امکان توسعه چنین زیرساختی در بازار سرمایه و صنعت بیمه وجود دارد؛ چراکه شرکتها و مؤسسات فعال در این حوزهها نیز برای تصمیم گیری به شاخصها، گزارشها و داشبوردهای مدیریتی نیاز دارند.
او پویایی و انعطاف پذیری ابزار توسعه یافته را از مزیتهای آن برشمرد و توضیح داد: با تغییر یا به روزرسانی استاندارد تاکسونومی، ابزارهای گزارش گیری و مصورسازی نیز میتوانند بدون نیاز به بازطراحی اساسی، با مدل جدید هماهنگ شوند و گزارشها و داشبوردهای مرتبط را به روز کنند.
در بخش پایانی پنل، شاهوردی، کارشناس گروه تحلیل دادهها، قابلیتهای ابزار گزارش ساز و داشبوردهای تحلیلی توسعه یافته را معرفی کرد.
او با اشاره به امکان دسترسی کاربران به اطلاعات صورتهای مالی و جزئیات یادداشتهای همراه آنها گفت: این ابزار علاوه بر نمایش اطلاعات اصلی، امکان بررسی لایههای مختلف یادداشتها و زیریادداشتها را فراهم میکند. کاربران همچنین میتوانند اطلاعات مورد نظر خود را در قالب جدول یا نمودار مشاهده کنند.
شاهوردی قابلیت گزارش سازی سفارشی را از دیگر امکانات این سامانه دانست و افزود: کاربران میتوانند با انتخاب و جانمایی اقلام مختلف اطلاعاتی، گزارشهای مورد نیاز خود را تهیه کنند. در این فرآیند، محدودیتی به یک قالب ثابت وجود ندارد و امکان ترکیب دادهها و نمایش آنها در قالبهای متنوع فراهم شده است.
به گفته او، حفظ ارتباط مفهومی میان اقلام اطلاعاتی و امکان دسترسی به واژگان اصلی و لاتین تاکسونومی نیز از دیگر ویژگیهای ابزار گزارش ساز است. این قابلیت به کاربران کمک میکند ضمن دسترسی به جزئیات تخصصی اطلاعات، گزارشهای متناسب با نیاز خود را تهیه و وضعیت شاخصهای مالی را از طریق نمودارها و داشبوردهای تحلیلی بررسی کنند.