امین ابراهیمی، مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان، در حاشیه بیست‌وهشتمین سمپوزیوم فولاد 1405 با تأکید بر ضرورت حرکت صنعت فولاد به سمت تولید پایدار، اقتصاد چرخشی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، گفت: تحقق فولاد سبز در کشور به سرمایه‌گذاری گسترده و زمان نیاز دارد، اما نمی‌توان تا زمان فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، دست روی دست گذاشت و رقابت‌پذیری صنعت فولاد را به خطر انداخت.
وی با قدردانی از تلاش کارکنان و کارگران فولاد خوزستان در دوره بازسازی این مجموعه اظهار کرد: بازگشت فولاد خوزستان به مدار تولید، حاصل تلاش، تعهد و غیرت کارگران، کارکنان و مدیران این مجموعه است. نیروهای بومی و متخصص خوزستان با همت خود توانستند این مجموعه صنعتی را به چرخه تولید بازگردانند که شایسته تقدیر است.
ابراهیمی با اشاره به اهمیت تداوم تولید و حفظ پایداری کسب‌وکار در صنعت فولاد افزود: استمرار فعالیت‌های تولیدی و اقتصادی، به‌ویژه در شرایط دشوار، از اولویت‌های اصلی فولاد خوزستان است و امیدواریم با تداوم تلاش کارکنان، مسیر تولید و رونق فعالیت‌های صنعتی هموار بماند.
فولاد سبز؛ ضرورت راهبردی صنعت فولاد
مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان با اشاره به روند جهانی حرکت به سمت فولاد سبز تصریح کرد: آینده صنعت فولاد تحت تأثیر الزامات کربن‌زدایی و کاهش انتشار آلاینده‌ها قرار دارد و فناوری‌هایی مانند احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن و استفاده از برق حاصل از منابع پاک، در مسیر توسعه فولاد سبز اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده‌اند.
وی با بیان اینکه بخش عمده تولید فولاد جهان همچنان با روش کوره بلند انجام می‌شود، گفت: میزان انتشار کربن در روش‌های مختلف تولید فولاد تفاوت قابل‌توجهی دارد. در روش کوره بلند، انتشار دی‌اکسیدکربن به‌ازای هر تن فولاد می‌تواند حدود دو تن باشد؛ درحالی‌که این میزان در روش کوره قوس الکتریکی، بسته به فناوری و منبع تأمین انرژی، به‌مراتب کمتر است.
ابراهیمی ادامه داد: برخورداری صنعت فولاد ایران از ظرفیت قابل‌توجه تولید به روش کوره قوس الکتریکی، یک مزیت مهم برای حرکت به سمت تولید کم‌کربن محسوب می‌شود و می‌توان با توسعه فناوری‌های موجود، این مزیت را تقویت کرد.
وی با تأکید بر اینکه گذار کامل به فولاد سبز به سرمایه‌گذاری سنگین و برنامه‌ریزی بلندمدت نیاز دارد، خاطرنشان کرد: این مسیر ممکن است یک تا دو دهه زمان ببرد؛ اما پرسش اساسی این است که آیا باید تا آن زمان منتظر بمانیم یا از امروز اقدامات عملی را برای کاهش انتشار کربن آغاز کنیم؟ پاسخ روشن است؛ صنعت فولاد باید از هم‌اکنون برای حفظ جایگاه خود در بازارهای جهانی برنامه داشته باشد.
سازوکار تعدیل کربن اروپا؛ چالشی برای صادرات فولاد
مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به اهمیت مقررات زیست‌محیطی در تجارت بین‌المللی اظهار کرد: سازوکار تعدیل کربن در مرزهای اتحادیه اروپا (CBAM) از ابتدای سال 2026 وارد مرحله اجرایی شده و می‌تواند بر هزینه صادرات محصولات فولادی به این بازار تأثیر بگذارد.
وی افزود: افزایش هزینه‌های مرتبط با انتشار کربن، در صورت بی‌توجهی به الزامات زیست‌محیطی، ممکن است قدرت رقابت تولیدکنندگان فولاد را در بازارهای بین‌المللی کاهش دهد. بنابراین، حرکت به سمت کاهش انتشار کربن، دیگر صرفاً یک انتخاب زیست‌محیطی نیست، بلکه به یکی از مؤلفه‌های مهم حفظ بازار و رقابت‌پذیری تبدیل شده است.
ابراهیمی با اشاره به هزینه‌های بالای تولید فولاد مبتنی بر هیدروژن تأکید کرد: در شرایط فعلی، باید راهکارهایی متناسب با ظرفیت‌ها و امکانات صنعت فولاد کشور تعریف کنیم تا بدون تحمیل هزینه‌های غیرضروری، گام‌های مؤثری در مسیر تولید پایدار برداریم.
اقتصاد چرخشی؛ راهکار فولاد خوزستان برای خلق ارزش افزوده
وی یکی از محورهای مهم حرکت به سمت فولاد سبز را توسعه اقتصاد چرخشی دانست و گفت: در صنایع فولادی، محصولات جانبی متعددی تولید می‌شود که برخی از آن‌ها، در صورت مدیریت نامناسب، می‌توانند پیامدهای زیست‌محیطی داشته باشند. با تعریف پروژه‌های هدفمند، می‌توان این محصولات جانبی را به مواد اولیه یا محصولات دارای ارزش افزوده تبدیل کرد.
مدیرعامل فولاد خوزستان افزود: این رویکرد به‌طور هم‌زمان دو هدف را دنبال می‌کند؛ از یک‌سو، آثار زیست‌محیطی فعالیت‌های صنعتی را کاهش می‌دهد و از سوی دیگر، زمینه خلق ثروت و توسعه فعالیت‌های اقتصادی جدید را فراهم می‌سازد.
وی با اشاره به یکی از پروژه‌های این شرکت در حوزه اقتصاد چرخشی اظهار کرد: فولاد خوزستان این موضوع را به‌عنوان یکی از محورهای کاری خود تعریف کرده است. در همین راستا، از محصولی با عنوان «فِنس» رونمایی خواهد شد که در حوزه صنعت نفت و به‌عنوان سیمان وزن‌افزا کاربرد دارد.
ابراهیمی توضیح داد: شاید در نگاه نخست، ورود یک شرکت فولادی به حوزه تأمین محصولات موردنیاز صنعت نفت ارتباط مستقیمی با کسب‌وکار اصلی آن نداشته باشد؛ اما فلسفه اقتصاد چرخشی، ایجاد پیوند میان ظرفیت‌های صنعتی، استفاده بهینه از منابع و تبدیل فرصت‌های مغفول‌مانده به ارزش اقتصادی است. این رویکرد می‌تواند در کنار ملاحظات زیست‌محیطی، به تقویت اقتصاد مقاومتی و افزایش ثروت‌آفرینی در مجموعه فولاد خوزستان کمک کند.
پیوند صنعت و دانشگاه؛ حلقه مفقوده بهره‌برداری از داده‌ها
مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان در ادامه، بهره‌گیری از داده‌ها و فناوری‌های نوین را از دیگر الزامات توسعه فولاد سبز دانست و گفت: صنعت فولاد کشور طی دهه‌های گذشته رشد چشمگیری را تجربه کرده و ظرفیت تولید آن از حدود 1.8 میلیون تن در سال‌های ابتدایی شکل‌گیری صنعت، به بیش از 30 میلیون تن رسیده است. این توسعه، حجم بزرگی از داده‌های عملیاتی و صنعتی را در اختیار کشور قرار داده است.
وی افزود: با وجود برخورداری از داده‌های فراوان، یکی از چالش‌های صنعت، تبدیل این داده‌ها به مدل‌های کاربردی و قابل استفاده برای بهینه‌سازی فرایندهای تولید است. از سوی دیگر، دانشگاه‌ها از ظرفیت علمی و توان مدل‌سازی برخوردارند، اما در بسیاری از موارد به داده‌های واقعی و صنعتی کافی دسترسی ندارند.
ابراهیمی تصریح کرد: هم‌افزایی میان صنعت و دانشگاه می‌تواند این فاصله را کاهش دهد. استفاده از ابزارهایی مانند هوش مصنوعی، دوقلوهای دیجیتال و مدل‌سازی فرایندهای صنعتی، امکان تحلیل دقیق‌تر عملکرد تجهیزات، شناسایی نقاط اتلاف انرژی و کاهش آلایندگی را فراهم می‌کند.
دوقلوهای دیجیتال؛ کاهش هزینه حرکت به سمت فولاد سبز
وی با تشریح کاربرد دوقلوهای دیجیتال در صنعت فولاد گفت: می‌توان یک واحد صنعتی، برای مثال واحد احیای مستقیم، را در محیط دیجیتال بازسازی کرد و تغییرات موردنظر برای کاهش مصرف انرژی و آلایندگی را ابتدا در مدل مجازی مورد ارزیابی قرار داد.
مدیرعامل فولاد خوزستان ادامه داد: این روش به ما امکان می‌دهد پیش از اجرای تغییرات در خطوط واقعی تولید، نتایج سناریوهای مختلف را بررسی کنیم و با هزینه و ریسک کمتر، درباره اجرای پروژه‌ها تصمیم بگیریم. به این ترتیب، به‌جای آنکه ابتدا سرمایه‌گذاری سنگینی انجام دهیم و سپس به ارزیابی نتایج بپردازیم، می‌توانیم تصمیم‌های صنعتی را بر پایه تحلیل داده و شبیه‌سازی اتخاذ کنیم.
ابراهیمی با اشاره به آغاز اقدامات فولاد خوزستان در این زمینه خاطرنشان کرد: رویکرد ما این است که از ظرفیت داده‌های موجود و همکاری با دانشگاه‌ها برای توسعه مدل‌های کاربردی استفاده کنیم؛ مدل‌هایی که بتوانند به بهبود فرایندهای تولید، کاهش میزان آلایندگی و افزایش بهره‌وری منجر شوند.
وی در پایان تأکید کرد: حرکت به سمت فولاد سبز باید از اقدامات عملی، متناسب با شرایط صنعت کشور و مبتنی بر فناوری‌های قابل دسترس آغاز شود. توسعه اقتصاد چرخشی، بهره‌گیری از داده‌ها، تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه و استفاده از هوش مصنوعی و دوقلوهای دیجیتال، می‌توانند مسیر کاهش آلایندگی و حفظ رقابت‌پذیری صنعت فولاد ایران را هموار کنند.
