در نخستین پنل از آخرین روز نمایشگاه ایران کانماین ۲۰۲۶، جاویدان آقامحسنی، ابوالفضل صالح‌آبادی، رئیس کمیته تخصصی طلای خانه معدن ایران، و سیدسهراب حسینی، راهکارها و چالش‌های دستیابی به تولید سالانه ۲۵ تن طلا در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت را بررسی کردند.
جاویدان آقامحسنی، عضو کمیته تخصصی طلای خانه معدن ایران، با اشاره به هدف‌گذاری تولید ۲۵ هزار کیلوگرم شمش طلا در برنامه هفتم پیشرفت گفت: برای تحقق این هدف، باید ظرفیت تولید طلا در کشور تا پایان برنامه به حدود دو برابر افزایش پیدا کند. به گفته او، بر اساس آخرین آمارهای ایمیدرو، ظرفیت نصب‌شده تولید طلا در کشور حدود ۱۲ تا ۱۵ تن است و میزان تولید واقعی نیز پایین‌تر از این ظرفیت قرار دارد.
آقامحسنی تحقق این هدف را مستلزم بررسی الزامات و هماهنگی میان بازیگران مختلف اقتصاد معدن دانست. از نگاه او، دولت، سازمان‌های توسعه‌ای، بانک‌ها، سرمایه‌گذاران و بخش خصوصی هرکدام اهداف و منافع متفاوتی دارند و تحقق برنامه تولید طلا به هم‌راستا شدن این منافع وابسته است.
او تاکید کرد دولت به‌عنوان متولی اجرای برنامه باید زمینه هماهنگی میان نهادهای مختلف را فراهم کند. به گفته آقامحسنی، سازمان‌های توسعه‌ای، بانک‌ها و سرمایه‌گذاران راهبردی هرکدام نقش و اولویت‌های متفاوتی دارند و بدون یکپارچه‌سازی اقدامات و هم‌افزایی میان آنها، دستیابی به هدف تعیین‌شده دشوار خواهد بود.
این عضو کمیته تخصصی طلای خانه معدن ایران با اشاره به تجربه برنامه‌های توسعه‌ای کشور گفت ایران در دهه‌های گذشته بارها در تحقق اهداف تعیین‌شده، از جمله در حوزه تورم و رشد اقتصادی، با فاصله از برنامه‌های مصوب روبه‌رو بوده است. او یکی از دلایل این فاصله را نبود هماهنگی و هم‌افزایی کافی میان بازیگران اقتصادی و سیاست‌گذاران دانست و معتقد است برای تحقق هدف تولید ۲۵ تن طلا باید این تجربه در سیاست‌گذاری بخش معدن مورد توجه قرار گیرد.
ابوالفضل صالح‌آبادی، رئیس کمیته تخصصی طلای خانه معدن ایران، با مقایسه ارزش اقتصادی تولید طلا و مس، بر ظرفیت بالای طلا برای ایجاد ارزش افزوده در بخش معدن تاکید کرد. او با اشاره به تولید حدود ۳۰۰ هزار تن مس در کشور و قیمت تقریبی ۱۴ هزار دلار برای هر تن مس گفت ارزش این میزان تولید به حدود ۴.۵ میلیارد دلار می‌رسد.
به گفته صالح‌آبادی، با فرض قیمت ۱۳۰ دلار برای هر گرم طلا، تولید ۲۵ تن طلا ارزشی در حدود ۳.۲ میلیارد دلار خواهد داشت؛ رقمی که از نظر ارزش اقتصادی با تولید حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ هزار تن مس قابل مقایسه است. او با این مقایسه نشان داد که طلا با حجم تولید پایین‌تر نیز می‌تواند ارزش اقتصادی قابل‌توجهی ایجاد کند.
صالح‌آبادی همچنین به تفاوت عملیات معدنی در استخراج طلا و مس اشاره کرد و گفت تولید طلا، در صورت شناسایی ذخیره مناسب، می‌تواند با حجم کمتری از عملیات استخراج و جابه‌جایی مواد معدنی، ارزش اقتصادی بالایی ایجاد کند. از این منظر، توسعه معادن طلا می‌تواند در مقایسه با برخی فلزات دیگر، به انرژی، نیروی انسانی و ماشین‌آلات کمتری نیاز داشته باشد.
با این حال، او پیچیدگی اصلی توسعه تولید طلا را نه صرفا در مرحله استخراج، بلکه در شناسایی ذخایر و دسترسی به فناوری‌های فرآوری دانست. به اعتقاد صالح‌آبادی، تا زمانی که ذخایر جدید شناسایی و قابلیت اقتصادی آنها اثبات نشود، افزایش ظرفیت تولید امکان‌پذیر نخواهد بود. بنابراین توسعه اکتشاف و ارتقای فناوری فرآوری از الزامات اصلی تحقق هدف تولید ۲۵ تن طلاست.
سیدسهراب حسینی با اشاره به وضعیت ذخایر و تولید طلا در کشور گفت ذخایر قطعی طلای ایران حدود ۳۵۰ تن برآورد می‌شود و میزان تولید سالانه کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲ تن بوده است. او همچنین رتبه ایران را از نظر تولید طلا در جهان ۴۶ و در آسیا ۱۲ عنوان کرد.
به گفته حسینی، در مجموع ۸۱ معدن دارای ذخایر طلا در کشور شناسایی شده‌اند که از این تعداد، ۴۴ معدن صرفا طلا و ۳۷ معدن نیز دارای ذخایر طلا همراه با سایر مواد معدنی هستند. با این حال، از میان این معادن فقط ۲۴ معدن فعال‌اند و در حال حاضر ۱۲ معدن به مرحله استخراج و تولید رسیده‌اند.
او با اشاره به پراکندگی ذخایر طلا در کشور گفت این ذخایر در ۱۲ استان شناسایی شده‌اند و بخش قابل‌توجهی از آنها در خراسان رضوی قرار دارد. به گفته حسینی، کردستان و آذربایجان نیز از ظرفیت‌های اکتشافی قابل‌توجهی برخوردارند که هنوز به‌طور کامل مورد بررسی و بهره‌برداری قرار نگرفته‌اند.
حسینی اکتشاف را یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های توسعه معادن طلا دانست و بر ضرورت تداوم فعالیت‌های اکتشافی تاکید کرد. از نگاه او، شناسایی ذخایر جدید به‌تنهایی کافی نیست و باید میان مراحل مختلف اکتشاف، صدور مجوزها و آغاز بهره‌برداری پیوستگی وجود داشته باشد.
او طولانی بودن فرایندهای اداری، فاصله زمانی میان صدور گواهی کشف و پروانه بهره‌برداری، کمبود زیرساخت‌ها و مشکلات مربوط به آزمایشگاه‌ها و مجوزها را از موانع توسعه معادن طلا برشمرد. حسینی همچنین بر ضرورت حمایت از بخش خصوصی و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول تاکید کرد.
حسینی در بخش دیگری از صحبت‌های خود، توسعه صنایع پایین‌دستی و زنجیره ارزش طلا را برای افزایش سرمایه‌گذاری در این بخش ضروری دانست. به گفته او، تمرکز صرف بر استخراج مواد معدنی نمی‌تواند همه ظرفیت اقتصادی این حوزه را فعال کند و باید صنایع فرآوری، تولید مصنوعات و محصولات طلا نیز توسعه پیدا کنند.
او معتقد است تقویت صنایع پایین‌دستی و ایجاد تقاضای داخلی برای محصولات طلا می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاری در بخش اکتشاف و استخراج را افزایش دهد. از این منظر، تحقق هدف تولید ۲۵ تن طلا تنها به افزایش تعداد معادن یا ظرفیت استخراج محدود نمی‌شود، بلکه به توسعه هم‌زمان حلقه‌های مختلف زنجیره ارزش نیاز دارد.
مجموع دیدگاه‌های مطرح‌شده در این پنل نشان می‌دهد دستیابی به هدف تولید ۲۵ تن طلا، علاوه بر ظرفیت‌های معدنی کشور، به افزایش فعالیت‌های اکتشافی، بهبود فرایندهای صدور مجوز، توسعه فناوری فرآوری، جذب سرمایه و هماهنگی میان نهادهای دولتی و بخش خصوصی وابسته است.
