اما چگونه از هدر رفت گرما در گلخانه جلوگیری کنیم؟ انتخاب پوشش مناسب، عایق بندی دیواره ها، جلوگیری از ورود هوای سرد، استفاده از پرده های حرارتی و تنظیم صحیح سیستم گرمایش از مهم ترین راهکارهای کاهش اتلاف انرژی هستند. اجرای این اقدامات می تواند به حفظ دمای پایدار، کاهش هزینه های گرمایش و ایجاد شرایط مناسب برای رشد گیاهان کمک کند.
اتلاف گرما در گلخانه معمولا به دلیل اختلاف دمای محیط داخلی و بیرونی اتفاق می افتد. در فصل زمستان، گرمای تولیدشده توسط تجهیزات گرمایشی از طریق سقف، دیواره ها، درزها و دریچه های تهویه به محیط بیرون منتقل می شود.
استفاده از پوشش های فرسوده، نصب غیراصولی پلاستیک و وجود شکاف در سازه می تواند شدت این مشکل را افزایش دهد. همچنین باز و بسته شدن مداوم درهای ورودی، باعث ورود هوای سرد و افزایش نیاز به گرمایش می شود.
برای جلوگیری از این مشکلات، ابتدا باید مسیرهای خروج گرما شناسایی شوند و سپس متناسب با شرایط گلخانه، اقدامات اصلاحی انجام گیرد.
یکی از مهم ترین عوامل موثر بر حفظ دمای گلخانه، جنس و ساختار پوشش سقف و دیواره ها است. پوشش نامناسب ممکن است در طول روز نور کافی را عبور دهد، اما هنگام شب نتواند اتلاف حرارت را به خوبی کنترل کند.
استفاده از نایلون گلخانه ای با مشخصات فنی مناسب می تواند به کاهش هدر رفت گرما کمک کند. برخی فیلم های گلخانه ای دارای افزودنی نگهدارنده حرارت مادون قرمز هستند که انتقال بخشی از تابش حرارتی به محیط بیرون را کاهش می دهند.
در انتخاب پوشش باید به ضخامت، مقاومت در برابر نور خورشید، میزان عبور نور و ویژگی های حرارتی توجه کرد. همچنین استفاده از پوشش دولایه همراه با فاصله هوایی مناسب، می تواند نسبت به پوشش تک لایه اتلاف حرارت کمتری داشته باشد.
البته ضخامت بیشتر همیشه به معنای عایق بهتر نیست و انتخاب نوع فیلم باید متناسب با شرایط آب و هوایی منطقه انجام شود.
بخش قابل توجهی از گرمای گلخانه ممکن است از طریق دیواره های جانبی و نقاط اتصال سازه خارج شود. این موضوع به خصوص در گلخانه هایی که پوشش آن ها قدیمی یا آسیب دیده است، اهمیت بیشتری دارد.
برای کاهش اتلاف گرما می توان بخش های پایینی دیواره ها را با مصالح عایق مناسب پوشاند. در قسمت هایی که دریافت نور خورشید ضروری نیست، استفاده از عایق های مقاوم در برابر رطوبت می تواند به حفظ دمای داخلی کمک کند.
همچنین باید محل اتصال پوشش به اسکلت فلزی، گوشه ها و قسمت های نزدیک زمین بررسی شوند؛ زیرا وجود شکاف در این نقاط، ورود هوای سرد را افزایش می دهد.
پرده حرارتی یکی از تجهیزات کاربردی برای کاهش مصرف انرژی در گلخانه های مجهز است. این پرده ها معمولا در قسمت بالای فضای کشت نصب می شوند و هنگام شب، مانعی میان هوای گرم اطراف گیاهان و پوشش سقف ایجاد می کنند.
در نتیجه، بخشی از انتقال گرما به قسمت های سردتر گلخانه کاهش پیدا می کند و سیستم گرمایشی برای حفظ دمای مطلوب، انرژی کمتری مصرف خواهد کرد.
پرده ها باید متناسب با زمان طلوع و غروب خورشید باز و بسته شوند تا در طول روز مانع دریافت نور مورد نیاز گیاهان نشوند.
همچنین استفاده از پرده حرارتی نباید باعث تجمع بیش از حد رطوبت شود؛ بنابراین کنترل تهویه و رطوبت همچنان ضروری است.
گاهی دلیل اصلی افت دما، ضعف سیستم گرمایشی نیست؛ بلکه هوای گرم از شکاف های موجود در سازه خارج می شود و هوای سرد جای آن را می گیرد.
برای جلوگیری از این مشکل، لازم است درهای ورودی، پنجره ها، دریچه های تهویه و نقاط اتصال پوشش به صورت دوره ای بررسی شوند.
استفاده از نوارهای درزگیر، ترمیم پارگی پوشش و نصب صحیح دریچه ها می تواند میزان نفوذ هوای سرد را کاهش دهد.
در گلخانه هایی که رفت و آمد زیادی دارند، ایجاد ورودی دولایه یا فضای واسط نیز می تواند از خروج ناگهانی هوای گرم هنگام باز شدن در جلوگیری کند.
استفاده از تجهیزات گرمایشی مناسب زمانی موثر است که دمای محیط به درستی کنترل شود. تنظیم بیش از حد دما می تواند مصرف انرژی را افزایش دهد، در حالی که دمای پایین تر از نیاز گیاه ممکن است رشد محصول را مختل کند.
بهتر است دمای مطلوب بر اساس نوع گیاه، مرحله رشد و شرایط محیطی تعیین شود. استفاده از حسگرهای دما و کنترل کننده های خودکار به حفظ شرایط یکنواخت کمک می کند.
همچنین سرویس دوره ای تجهیزات گرمایشی، بررسی عملکرد مشعل و تمیز کردن بخش های انتقال حرارت می تواند از کاهش بازده دستگاه جلوگیری کند.
محل نصب حسگرها نیز اهمیت دارد؛ زیرا اندازه گیری دما در نقطه ای نامناسب ممکن است باعث روشن ماندن غیرضروری سیستم گرمایش شود.
یکی از اشتباهات رایج در فصل زمستان، بستن کامل مسیرهای تهویه برای جلوگیری از خروج گرما است. این اقدام ممکن است باعث افزایش بیش از حد رطوبت و تشکیل قطرات آب روی پوشش گلخانه شود.
رطوبت بالا می تواند احتمال بروز برخی بیماری های قارچی را افزایش دهد و شرایط نامناسبی برای محصولات ایجاد کند.
برای جلوگیری از این مشکل، باید میان حفظ گرما و تهویه مناسب تعادل برقرار شود. استفاده از تهویه کنترل شده، گردش هوای داخلی و تنظیم آبیاری می تواند به مدیریت رطوبت کمک کند.
در بعضی شرایط، استفاده از پوشش های دارای خاصیت ضد قطره نیز به کاهش تشکیل قطرات مجزا روی سطح داخلی پلاستیک کمک می کند.
پوشش پلاستیکی گلخانه در اثر تابش خورشید، باد، تغییرات دما و عوامل محیطی ممکن است به مرور فرسوده شود. ایجاد سوراخ، پارگی یا شل شدن پوشش می تواند باعث افزایش اتلاف حرارت شود.
به همین دلیل، بهتر است پیش از شروع فصل سرما، تمام قسمت های سقف و دیواره ها بررسی شوند.
مهم ترین اقدامات پیشگیرانه عبارت اند از:
این اقدامات ساده می توانند از ایجاد مشکلات در روزهای سرد سال جلوگیری کنند.
رپورتاژ
