فعالان بازار معتقدند مسیر خودرو در نیمه دوم سال بیش از هر زمان دیگری به نرخ ارز، میزان عرضه خودروسازان، سرعت واردات و سیاستهای تجاری و تعرفهای دولت وابسته خواهد بود.
مهمترین ویژگی بازار خودرو در شروع پاییز، همچنان ضعف تقاضای مؤثر است. افزایش هزینههای خانوار و فاصله قابل توجه میان درآمد و قیمت خودرو باعث شده بسیاری از مصرفکنندگان خرید خود را به تعویق بیندازند.
از سوی دیگر، خریداران سرمایهای نیز برای ورود به بازار منتظر روشنتر شدن چشمانداز اقتصاد و نرخ ارز هستند.
در چنین شرایطی، افزایش قیمت خودرو الزاماً به معنی رونق بازار نیست. ممکن است قیمتهای پیشنهادی فروشندگان افزایش پیدا کند، اما تعداد معاملات همچنان پایین باقی بماند.
این وضعیت میتواند فاصله میان قیمت مورد انتظار فروشنده و توان پرداخت خریدار را بیشتر کند و در نتیجه، زمان فروش خودرو افزایش یابد.
نرخ ارز همچنان یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر بازار خودرو خواهد بود. خودروهای وارداتی و مونتاژی به دلیل وابستگی بیشتر به هزینههای ارزی، سریعتر از تغییرات نرخ ارز تأثیر میپذیرند.
البته خودروهای داخلی نیز از این متغیر جدا نیستند؛ زیرا بخشی از مواد اولیه، قطعات و تجهیزات مورد استفاده در زنجیره تولید، مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر هزینههای ارزی قرار دارند.
اگر نرخ ارز در پاییز در محدودهای نسبتاً باثبات حرکت کند، بازار فرصت بیشتری برای تخلیه هیجانات قیمتی خواهد داشت. اما جهش ارزی میتواند حتی در شرایطی که تقاضای واقعی ضعیف است، انتظارات فروشندگان را تغییر دهد.
بنابراین در شرایط فعلی، جهش قیمت خودرو بدون یک شوک ارزی یا اختلال جدی در سمت عرضه، سناریوی اصلی بازار نیست.
سرعت ورود خودروهای وارداتی به بازار نیز یکی از متغیرهای تعیینکننده پاییز خواهد بود.
صرف افزایش ثبت سفارش یا صدور مجوز واردات نمیتواند اثر فوری بر قیمتها داشته باشد. آنچه اهمیت دارد، تبدیل این فرآیند به عرضه واقعی خودرو در بازار است.
افزایش واردات در صورت تحقق میتواند علاوه بر افزایش تعداد خودروهای موجود، تنوع محصولات را نیز بیشتر کند. این اتفاق میتواند بخشی از تقاضای خودروهای گرانقیمت داخلی و مونتاژی را به سمت خودروهای وارداتی سوق دهد.
در نتیجه، هرچه فاصله میان ثبت سفارش، تأمین ارز، ترخیص و عرضه نهایی کوتاهتر شود، اثر واردات بر بازار محسوستر خواهد بود.
در کنار نرخ ارز، سیاست تعرفهای نیز میتواند نقش مهمی در قیمت خودروهای وارداتی داشته باشد.
هرگونه تغییر در حقوق ورودی میتواند انتظارات واردکنندگان و خریداران را تغییر دهد و بر قیمت تمامشده خودرو اثر بگذارد.
در مقابل، ثبات مقررات و قابل پیشبینی بودن هزینههای واردات میتواند به واردکنندگان اجازه دهد برنامه دقیقتری برای عرضه خودرو داشته باشند.
به همین دلیل، بازار خودرو در پاییز فقط به تعداد خودروهای واردشده توجه نخواهد کرد؛ بلکه ثبات سیاستهای تجاری و تعرفهای نیز اهمیت زیادی دارد.
خودروهای مونتاژی نیز در نیمه دوم سال با رقابت بیشتری مواجه خواهند شد. این بخش از بازار همزمان تحت تأثیر نرخ ارز، هزینه قطعات، سیاستهای فروش شرکتها و ورود خودروهای خارجی قرار دارد.
در صورت افزایش عرضه خودروهای وارداتی، شرکتهای مونتاژی برای حفظ سهم بازار احتمالاً بیشتر به سراغ ابزارهایی مانند فروش اقساطی، تسهیلات و طرحهای ویژه فروش خواهند رفت.
بنابراین رقابت در بازار مونتاژیها لزوماً با کاهش قیمت کارخانهای همراه نخواهد بود و ممکن است شرکتها بخشی از تخفیف خود را در قالب شرایط فروش بهتر و تسهیلات خرید ارائه کنند.
با کنار هم قرار دادن متغیرهای اصلی، میتوان سه سناریو برای بازار خودرو در پاییز متصور شد:
سناریوی اول؛ ثبات ارز و افزایش عرضه
در صورت ثبات نرخ ارز و افزایش عرضه خودروهای داخلی و وارداتی، بازار میتواند به سمت ثبات نسبی حرکت کند.
در این شرایط، رکود معاملاتی احتمالاً ادامه خواهد داشت و افزایش شدید قیمت برای فروشندگان دشوارتر میشود.
اگر نرخ ارز بهصورت تدریجی افزایش پیدا کند، قیمت خودرو نیز احتمالاً مسیر صعودی اما آرامتری را دنبال خواهد کرد.
این اثر در خودروهای وارداتی و مونتاژی میتواند سریعتر باشد، اما ضعف تقاضا ممکن است سرعت انتقال افزایش هزینهها به قیمت نهایی را کاهش دهد.
در صورت وقوع شوک ارزی یا ایجاد اختلال جدی در عرضه خودرو، شرایط میتواند تغییر کند.
در چنین وضعیتی، انتظارات تورمی ممکن است حتی پیش از افزایش واقعی هزینه تولید یا واردات، باعث افزایش قیمتهای پیشنهادی در بازار شود.
تصویر محتمل بازار خودرو در پاییز ۱۴۰۵ را میتوان بازاری با تقاضای ضعیف، حساسیت قیمتی بالا و معاملات محدود توصیف کرد.
بنابراین انتظار رونق ناگهانی معاملات چندان منطقی نیست؛ اما از سوی دیگر، پیشبینی کاهش قابل توجه قیمت نیز بدون توجه به نرخ ارز، هزینه تولید و وضعیت عرضه دشوار خواهد بود.
در این میان، افزایش عرضه و ثبات سیاستگذاری میتواند مهمترین عامل برای آرامتر شدن بازار باشد. استمرار تولید، تأمین قطعات، تسهیل واردات و جلوگیری از تغییرات ناگهانی در مقررات، فضای تصمیمگیری را برای تولیدکننده، واردکننده و مصرفکننده قابل پیشبینیتر میکند.
به این ترتیب، پاییز ۱۴۰۵ شاید بیش از آنکه فصل جهش قیمت خودرو باشد، فصل تعیین مسیر بازار باشد؛ بازاری که در صورت تقویت عرضه و نبود شوک در متغیرهای کلان، احتمالاً با معاملات کم اما ثبات بیشتر همراه خواهد شد.
