مرحله جدید فروش فوقالعاده گروه خودروسازی سایپا در شرایطی به پایان رسیده که فاصله میان تعداد متقاضیان و ظرفیت قابل عرضه، بار دیگر ابعاد قابلتوجهی پیدا کرده است. بر اساس اطلاعات استخراجشده از سامانه یکپارچه و پورتال رسمی سایپا، بیش از ۳۵۰ هزار نفر برای خرید محصولات این شرکت و خودروهای وارداتی آن ثبتنام کردهاند؛ در حالی که ظرفیت برخی خودروهای پرتقاضا تنها به چند صد دستگاه محدود بوده است.
این اختلاف قابلتوجه میان تقاضا و عرضه را میتوان یکی از نشانههای ادامهدار بودن التهاب بازار خودرو دانست. فاصله قیمت مصوب کارخانه با ارزش خودروها در بازار آزاد همچنان انگیزه مهمی برای حضور متقاضیان در طرحهای فروش محسوب میشود. در چنین شرایطی، تعداد بالای ثبتنامکنندگان در مقابل ظرفیت اندک عرضه، شانس دستیابی مصرفکنندگان واقعی به خودرو با قیمت شرکتی را کاهش میدهد و زمینه فعالیت واسطهها را همچنان حفظ میکند.
از سوی دیگر، محدودیت در تأمین قطعات و همچنین چالشهای مرتبط با تخصیص منابع ارزی برای خودروهای وارداتی، باعث شده عرضه برخی محصولات با سرعت و تیراژ مورد انتظار انجام نشود. نتیجه این وضعیت، شکلگیری رقابتی شدید میان متقاضیان برای تعداد محدودی خودرو است.
در میان خودروهای عرضهشده، چانگان CS۵۵ پلاس بیشترین توجه متقاضیان عادی را به خود اختصاص داده است. طبق اطلاعات ثبتشده در داشبورد قرعهکشی سایپا، ۱۸۲، ۷۰۸ نفر برای خرید این کراساوور واجد شرایط بودهاند، در حالی که تنها ۲۰۰ دستگاه برای این بخش اختصاص پیدا کرده است.
بر این اساس، شانس تقریبی برندهشدن هر متقاضی در این بخش یک به ۹۱۳ بوده است.
اختلاف میان تعداد متقاضیان و ظرفیت عرضه، نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از تقاضای ثبتشده در این طرح به سمت خودروهای وارداتی و محصولاتی با مشخصات فنی و امکانات بهروزتر رفته است. محدود بودن تعداد خودروهای قابل عرضه نیز به جذابیت این مدل در فرآیند قرعهکشی افزوده است.
در کنار چانگان، سیتروئن C۳ نیز با وجود ظرفیت محدود خود با استقبال قابلتوجهی مواجه شده است. سایپا در طرح عادی تنها ۱۳۰ دستگاه از این خودرو را عرضه کرده و تعداد متقاضیان واجد شرایط به ۳۵، ۷۳۳ نفر رسیده است؛ بنابراین شانس تقریبی برندهشدن در این بخش یک به ۲۷۵ بوده است.
سابقه کیفی مطلوب C۳ در بازار ایران همچنان از عوامل حفظ تقاضا برای این خودرو به شمار میرود، هرچند تعداد اندک خودروهای عرضهشده نمیتواند تأثیر محسوسی بر قیمتهای بازار آزاد داشته باشد.
در بخش محصولات داخلی، سهند S دوگانهسوز نیز با حجم بالایی از تقاضا روبهرو شده است. در مجموع ۱۱۸، ۷۹۷ نفر برای این خودرو در طرح متقاضیان عادی واجد شرایط بودهاند، اما ظرفیت اصلی اختصاصیافته به این بخش تنها ۳۰۰ دستگاه بوده است.
علاوه بر ظرفیت بخش عادی، ۵۰۰ دستگاه برای طرح جوانی جمعیت و ۲۰۰ دستگاه نیز برای خودروهای فرسوده در نظر گرفته شده است. با این حال، همین تقسیمبندی نیز نتوانسته فاصله قابلتوجه میان تقاضای موجود و ظرفیت عرضه را از بین ببرد.
با این تعداد متقاضی و ظرفیت اصلی اعلامشده، شانس تقریبی برندهشدن در طرح عادی سهند S دوگانهسوز یک به ۳۹۶ بوده است.
سهند S که به عنوان فیسلیفت عمیق و جایگزینی برای خانواده ساینا معرفی شده، در نسخه دوگانهسوز بخشی از تقاضای بازار خودروهای داخلی را به خود اختصاص داده است.
تصویر متفاوتی در آمار کوییک GXR استاندارد ۸۵گانه دیده میشود. سایپا برای این خودرو در طرح عادی ۱۰۵۰ دستگاه ظرفیت در نظر گرفته، در حالی که تعداد متقاضیان واجد شرایط تنها ۸، ۲۱۵ نفر بوده است.
به این ترتیب، شانس تقریبی برندهشدن متقاضیان کوییک GXR به یک به ۸ رسیده که در مقایسه با سه مدل دیگر وضعیت بسیار مناسبتری دارد.
این اختلاف میتواند نشاندهنده کاهش فشار تقاضا در بخش هاچبکهای اقتصادی تولید داخل باشد؛ بخشی که طی سالهای اخیر سهم قابلتوجهی از بازار را در اختیار داشته است. در مقابل، خودروهایی مانند چانگان CS۵۵ پلاس که از حاشیه سود بالاتری برخوردارند، توجه بیشتری از سوی متقاضیان به خود جلب کردهاند.
وقتی ظرفیت عرضه خودروهایی مانند سیتروئن C۳ و چانگان CS۵۵ پلاس به ترتیب تنها ۱۳۰ و ۲۰۰ دستگاه باشد، حتی ثبتنام دهها هزار نفر نیز نمیتواند پاسخگوی حجم تقاضای موجود باشد.
عرضه محدود چنین محصولاتی، علاوه بر کاهش احتمال دسترسی مصرفکننده واقعی، میتواند به حفظ حباب قیمتی آنها در بازار آزاد نیز منجر شود. محدود بودن تعداد خودروهایی که وارد چرخه عرضه میشوند، انتظارات قیمتی بازار را تحت تأثیر قرار میدهد و فروشندگان نیز قیمتهای خود را با حاشیه بیشتری تعیین میکنند.
در طرف دیگر، متقاضیای که به خودرویی مدرن و ایمن نیاز دارد، با شانس کمتر از ۰.۲ درصد در برخی از این طرحها مواجه است و در صورت برنده نشدن، ناچار خواهد بود نیاز خود را از بازار آزاد و از مسیر واسطهها تأمین کند.
مقایسه این وضعیت با کوییک GXR نیز نکته دیگری را آشکار میکند. در این خودرو بیش از هزار دستگاه ظرفیت برای طرح عادی اختصاص یافته است. بنابراین، به نظر میرسد ظرفیت تولید برای محصولات اقتصادی پایه در سطح بالاتری قرار دارد، اما مشکلات مربوط به تأمین قطعات پیشرفته و منابع ارزی، امکان افزایش عرضه خودروهای مدرنتر را محدود کرده است.
از نظر فنی نیز محصولات حاضر در این مرحله فروش، مجموعهای متفاوت از خودروهای داخلی و وارداتی را تشکیل میدهند.
چانگان CS۵۵ پلاس به موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ مجهز است که ۱۸۸ اسب بخار قدرت تولید میکند. انتقال نیرو نیز از طریق یک گیربکس ۷ سرعته دوکلاچهتر (Wet DCT) انجام میشود. پیشرانه با بلوک آلومینیومی، بازدهی حرارتی بالا و مصرف سوخت منطقی، از ویژگیهای فنی این کراساوور محسوب میشود.
در مقابل، سیتروئن C۳ بر پایه پلتفرم PF۱ ساخته شده و از پیشرانه THP۱۶۵ با توان ۱۶۳ اسب بخار استفاده میکند. ترکیب این موتور با گیربکس ۶ سرعته آیسین، عملکرد دینامیکی و شتابگیری مناسبی را برای این هاچبک کراس اسپرت فراهم میکند.
در میان خودروهای داخلی، سهند S دوگانهسوز به موتور M۱۵GSI مجهز شده است. این پیشرانه از دریچه گاز برقی، طراحی جدید هدرز و سیستم زمانبندی متغیر سوپاپها بهره میبرد و در نسخه دوگانهسوز تلاش شده راندمان موتور ۸ سوپاپ بهبود پیدا کند.
کوییک GXR نیز برای رعایت استانداردهای ۸۵گانه به سیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESC) مجهز شده است؛ تجهیزی که نقش مهمی در ارتقای ایمنی فعال خودرو دارد.
با پایان ثبتنام، فرآیند قرعهکشی متقاضیان این طرح در حالی دنبال میشود که تعداد ثبتنامکنندگان به حدود ۳۵۰ هزار نفر رسیده است. اختلاف میان این حجم از تقاضا و ظرفیت بسیار محدود عرضه، بار دیگر مسئله سیاستگذاری در حوزه تولید، واردات و توزیع خودرو را مطرح میکند.
در گزارشهای خبری و تحلیلی مرتبط با این طرح نیز اعلام شده است که در فروش فوقالعاده نقدی گروه خودروسازی سایپا، ۳۵۰، ۰۰۰ متقاضی در قرعهکشی حضور داشتهاند و خودروهای مختلفی با ظرفیت عرضه محدود در این مرحله قرار گرفتهاند. جزئیات کامل نتایج قرعهکشی و زمان تحویل خودروها نیز متعاقباً اعلام خواهد شد.
در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت عرضه، تسهیل واردات، سرعتبخشیدن به ترخیص خودروها از گمرکات و افزایش تیراژ خودروهای باکیفیت، از جمله موضوعاتی است که میتواند فاصله موجود میان عرضه و تقاضا را کاهش دهد.
تا زمانی که تعداد خودروهای قابل عرضه با حجم تقاضای بازار تناسب پیدا نکند، قرعهکشی نمیتواند راهکاری پایدار برای پاسخگویی به نیاز خریداران باشد و بیشتر نقش راهکاری موقت برای مدیریت تقاضای انباشته را خواهد داشت. اکنون باید منتظر اعلام نتایج و مشخص شدن وضعیت تحویل خودروهای تخصیصیافته از سوی سایپا ماند.
