مرتضی شفیعی در نشست خبری هفتمین نمایشگاه بینالمللی خودرو تهران اظهار کرد: سالهاست درباره انحصار و نبود رقابت در صنعت خودرو صحبت میشود، اما باید دید ریشه این وضعیت کجاست. زمانی برای بازاری با ظرفیت حدود یک میلیون دستگاه، نزدیک به ۸۰ خودروساز ایجاد کردیم و در حوزه خودروهای تجاری نیز تعداد بسیار زیادی شرکت وارد این صنعت شدند.
وی افزود: وقتی شرکتهایی مانند ایرانخودرو دیزل و بهمن با ظرفیتهای تولید بسیار بالاتر فعالیت میکنند، ایجاد تعداد زیادی شرکت با تیراژهای بسیار پایین، عملاً مقیاس اقتصادی صنعت را برهم میزند. از یک سو میگوییم تولید داخلی گران تمام میشود و از سوی دیگر با تصمیمات مختلف، شرایطی ایجاد میکنیم که مقیاس اقتصادی تولیدکنندگان کاهش پیدا کند.
شفیعی ادامه داد: آزادسازی واردات به خودی خود اقدام بدی نبود، اما در ادامه واردات را نیز با تعداد زیادی شرکت و بدون یک ساماندهی مناسب مواجه کردیم. همزمان موضوع واردات خودروهای دست دوم نیز مطرح شد و مجموعه این سیاستها، شرایطی ایجاد کرد که امروز نمیتوان انتظار داشت صنعت خودرو به شکل طبیعی و رقابتی حرکت کند.
دبیر انجمن خودروسازان ایران با اشاره به تعدد نهادهای تصمیمگیر و نظارتی در صنعت خودرو گفت: از یک طرف قیمتگذاری انجام میشود، از طرف دیگر ارز توسط یک منبع مشخص حاکمیتی تخصیص پیدا میکند و تعداد زیادی دستگاه نظارتی نیز بر نحوه فعالیت شرکتها نظارت و تعیین تکلیف میکنند که از چه کسی خرید کنند، چه حکمی بزنند و چه کاری انجام دهند.
وی تصریح کرد: طبیعتاً در چنین شرایطی دست و پای فعالان صنعت خودرو بسته میشود. تعداد شرکتها افزایش پیدا کرده، مقیاس اقتصادی به هم ریخته و در شرایط تورمی شدید نیز همه این مسائل پیچیدهتر شده است.
شفیعی با طرح این پرسش که بازاریابی در چنین شرایطی چه معنایی دارد، گفت: در شرایطی که مردم برای خرید خودرو در صف هستند، نمیدانم بازاریابی و مارکتینگ چه معنایی پیدا میکند. با این حال، نمایشگاه نیز بخشی از صنعت خودرو است و خودروساز باید در نمایشگاه حضور داشته باشد و فناوری و توانمندیهای خود را به نمایش بگذارد.
دبیر انجمن خودروسازان ایران در ادامه با انتقاد از وضعیت انتقال فناوری در صنعت خودرو اظهار کرد: به جای آنکه انتقال تکنولوژی به شکل واقعی اتفاق بیفتد، امروز با حجم زیادی از فناوریهای چینی مواجه هستیم؛ فناوریهایی که بسیاری از کشورهای دنیا نگران تأثیر آنها بر صنایع داخلی خود هستند.
وی افزود: این محصولات با تنوع بسیار زیاد، تیراژ پایین، قطعات متعدد و عمر کوتاه وارد بازار میشوند و در عین حال سیاستهایی مانند الزام به داخلیسازی ۵۰ درصدی نیز تعیین میشود؛ در حالی که باید بررسی کرد چنین الزامی با این شرایط تولید و تیراژ، تا چه اندازه امکانپذیر است.
شفیعی خاطرنشان کرد: مجموعه این سیاستهای نادرست باعث شده است صنعت خودرو طی ۱۰ تا ۲۰ سال گذشته آسیب جدی ببیند. البته شرایط امروز کشور و مشکلات اقتصادی و تحریمها نیز بر صنعت اثرگذار بوده، اما باید بپذیریم که خودمان نیز طی سالهای گذشته آسیب زیادی به این صنعت وارد کردهایم.
وی با اشاره به تجربه جلسات صنعت خودرو در سالهای گذشته گفت: حدود ۲۵ سال پیش درباره ضرورت ایجاد جوینتونچر و همکاری با طرفهای خارجی برای تولید محصولات مشترک جلسه برگزار میکردیم و از شرکتهای خارجی برای همکاری دعوت میکردیم.
شفیعی ادامه داد: وقتی امروز به آن جلسات فکر میکنم، احساس میکنم سطح مباحثی که ۲۵ سال پیش درباره آنها تصمیمگیری میکردیم، به اندازه ۳۰ سال از مباحث امروز جلوتر بود. متأسفانه سطح تصمیمگیریها و گفتوگوها در صنعت خودرو به شکل قابل توجهی پایین آمده است.
دبیر انجمن خودروسازان ایران با اشاره به نگاه افکار عمومی به صنعت خودرو گفت: یکی از مسئولان در پاسخ به گلایه من درباره شرایط نامناسب خودروسازی گفته بود تا زمانی که حقوق خود را سر وقت دریافت میکنید، ما هیچ حسی نسبت به این شرایط نداریم.
وی افزود: اگر بخواهیم با همین نگاه صحبت کنیم، باید بگوییم تا زمانی که در نمایشگاه حضور داریم، نه پیام مناسبی به مسئولان منتقل میکنیم و نه به مردم میگوییم که از این شرایط رضایت نداریم.
شفیعی تأکید کرد: واقعیت این است که مردم تصور میکنند اگر نارضایتی در صنعت خودرو وجود دارد، مقصر آن کسانی هستند که در نمایشگاه حضور دارند؛ چه تولیدکنندگان و چه واردکنندگان. در حالی که بخش عمده این فعالان، «معلول» سیاستهایی هستند که طی سالهای گذشته بر صنعت خودرو تحمیل شده است.
وی گفت: این سیاستها به تمام بخشهای کسبوکار خودرو، از تولید و واردات گرفته تا مشتری و مصرفکننده، آسیب زده است. مصرفکننده نیز زمانی که در آینده با خدمات پس از فروش بسیار گرانقیمت، مشکلات تأمین قطعات و وضعیت نامناسب بازار قطعات یدکی مواجه شود، طبیعتاً این مشکلات را از چشم خودروساز خواهد دید.
شفیعی افزود: در آن زمان نیز ممکن است همان سیاستگذاران مصاحبه کنند و بگویند خودروسازان نتوانستهاند وظایف خود را به درستی انجام دهند یا واردکنندگان عملکرد مناسبی نداشتهاند؛ در حالی که ریشه بخش قابل توجهی از این مشکلات، در سیاستگذاریهای انجامشده است.
دبیر انجمن خودروسازان ایران در پایان گفت: ما چارهای نداریم و برای اینکه نشان دهیم صنعت خودرو همچنان زنده است، باید در نمایشگاه حضور داشته باشیم و تلاش خود را ادامه دهیم.
وی تأکید کرد: با این حال، باید بتوانیم پیام روشنی منتقل کنیم که فعالان صنعت خودرو از وضعیت موجود و شیوه حکمرانی بر این صنعت گلایهمند هستند. این روش، حکمرانی مطلوب در صنعت خودرو نیست و باید برای اصلاح آن چارهاندیشی شود.
