در حالی که بسیاری از کشورهای جهان هنوز برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و توسعه حملونقل پاک تلاش میکنند، نروژ به الگویی جهانی در این حوزه تبدیل شده است. کشوری که با کمتر از ۵.۵ میلیون نفر جمعیت، بزرگترین صادرکننده نفت خام در اروپای غربی و سومین صادرکننده گاز طبیعی در جهان است اما امروز عنوان «پایتخت خودروهای برقی جهان» را در اختیار دارد، براساس دادههای فدراسیون جادههای نروژ (OFV)، تا سال 2025 بیش از 90 درصد خودروهای جدید فروختهشده در این کشور از نوع تمامبرقی هستند.
رمزگشایی از موفقیتهای نروژ به عنوان پایتخت خودروهای برقی(EV) جهان
نروژ از نظر جمعیت، بازار کوچکی دارد و به همین دلیل در تعداد مطلق خودروهای برقی از کشورهایی مانند چین یا آمریکا عقبتر است؛ اما از نظر «میزان موفقیت در برقیسازی حملونقل» در جایگاه نخست جهان قرار دارد.
نخستین و شاید مهمترین عامل موفقیت نروژ، سیاستهای مالیاتی هدفمند دولت است.
بر اساس تصمیم دولت نروژ، خودروهای برقی از مالیات بر ارزش افزوده، مالیات واردات و بسیاری از عوارض خرید معاف شدند. در مقابل، خودروهای بنزینی و دیزلی همچنان مشمول مالیاتهای سنگین زیستمحیطی باقی ماندند.
نتیجه این سیاست بسیار قابل توجه بود. در بسیاری از موارد، قیمت یک خودروی برقی با نمونه بنزینی مشابه برابر یا حتی کمتر شد. این اتفاق باعث شد که تصمیم خرید برای شهروندان بهطور چشمگیری تغییر کند.
مزایایی فراتر از خرید خودرو
در سالهای گذشته خودروهای برقی از پرداخت عوارض جادهای، هزینه برخی پارکینگهای عمومی و بخشی از هزینه استفاده از مسیرهای پرتردد معاف بودند. همچنین دسترسی آسانتر به برخی خطوط ویژه حملونقل شهری در اختیار رانندگان این خودروها قرار گرفت.
زیرساخت؛ حلقهای که نروژ هرگز آن را فراموش نکرد
یکی از مهمترین دلایل شکست برنامههای توسعه خودروهای برقی در برخی کشورها، نبودِ زیرساخت مناسب شارژ است. نروژ از همان ابتدا این چالش را جدی گرفت. دولت، سرمایهگذاری گستردهای برای توسعه شبکه ایستگاههای شارژ در سراسر کشور انجام داد.
امروزه شبکه شارژ نروژ تقریباً تمام مناطق شهری و بخش بزرگی از جادههای بینشهری را پوشش میدهد. رانندگان میتوانند در فاصلههای کوتاه به ایستگاههای شارژ سریع دسترسی داشته باشند.
نقش تعیینکننده بخش خصوصی
اگرچه دولت نروژ نقش مهمی در آغاز این تحول ایفا کرد، اما موفقیت نهایی بدون مشارکت بخش خصوصی امکانپذیر نبود.
رقابت میان شرکتهای فعال در حوزه شارژ خودرو موجب افزایش کیفیت خدمات و کاهش زمان شارژ شده است.
فروشگاهها، مراکز خرید، هتلها و مجتمعهای تجاری نیز به تدریج نصب شارژرهای عمومی را به بخشی از خدمات خود تبدیل کردهاند. این اقدام نهتنها به توسعه شبکه شارژ کمک کرده، بلکه مزیت رقابتی جدیدی برای کسبوکارها ایجاد کرده است.
انرژی پاک؛ مزیتی که نروژ در اختیار دارد
یکی دیگر از عوامل کلیدی موفقیت نروژ، دسترسی گسترده به برق تولیدشده از منابع تجدیدپذیر است. بخش عمده برق این کشور از نیروگاههای برقآبی تأمین میشود.
این موضوع اهمیت زیادی دارد. زیرا هدف خودروهای برقی تنها حذف موتورهای بنزینی نیست؛ بلکه کاهش واقعی انتشار گازهای گلخانهای است.
در نروژ، شهروندان اطمینان دارند انرژی مصرفی خودروهایشان عمدتاً از منابع کمکربن تأمین میشود. این موضوع پذیرش اجتماعی سیاستهای زیستمحیطی را افزایش داده است.
آیا مدل نروژ قابل تکرار است؟
شاید همه کشورها نتوانند مسیر نروژ را دقیقاً تکرار کنند، اما درس اصلی این تجربه برای جهان روشن است: آیندهای پاکتر زمانی ساخته میشود که نگاه بلندمدت جایگزین تصمیمهای کوتاهمدت شود. نروژ ثابت کرده است که حتی در قلب صنعت نفت نیز میتوان بذر فردایی سبز را کاشت.
در مجموع، مزایای زیستمحیطی، سلامت عمومی، کاهش انتشار کربن، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی در حملونقل و توسعه زیرساختهای نوین بهمراتب بیشتر از هزینهها بوده و این کشور با ترکیب منابع مالی، اراده سیاسی، فرهنگ محیطزیستی و مدیریت هوشمند، ثابت کرده است که گذار به حملونقل پاک با سرعت بالا ممکن است.
البته این الگو برای کشورهای پرجمعیتتر یا فقیرتر نیاز به تطبیق دارد، اما اصول کلی آن الهامبخش است. در نهایت، موفقیت در این مسیر بیش از آنکه به تعداد جمعیت وابسته باشد، به تداوم سیاستها، سرمایهگذاری بلندمدت و باور به آیندهای پاکتر وابسته است.
