ماده تنگستن جزو مواد و فلزات کم یاب است که کاربردهای بسیار زیادی در صنایع نظامی و بسیاری از صنایع مهم و راهبردی در زندگی بشر دارد. استفاده زیاد آمریکا از تسلیحات در جریان جنگ با ایران و نیاز به پر کردن مجدد انبارهای تسلیحاتی حالا نیاز به تنگستن را شدیدا افزایش داده و از طرف دیگر چین با داشتن بیشترین ذخایر این فلز در حال بازی کردن با این کارت مهم است. در این گزارشی نگاهی به این فلز و رقابت جدید بر سر آن خواهیم داشت.
تنگستن با علامت W در جدول عناصر تناوبی مندلیوف و عدد اتمی ۷۴ قرار دارد. این عنصر در ۱۷۸۱ میلادی شناسایی و در ۱۷۸۳ برای اولین بار به عنوان یک فلز خالص جدا شد. سنگهای معدنی اصلی حاوی تنگستن، سنگهای ولفرامیت و شئلیت هستند.
یکی از نکات جالب و مهم در خصوص این ماده که آن را بسیار مهم و قابل توجه کرده دمای ذوب و جوش بسیار بالای آن است. این ماده توان تحمل حرارتی تا حدود ۳۴۲۲ درجه سانتیگراد را داشته و از این نظر در بین کلیه عناصر شناخته شده حائز رتبه نخست است.
سنگ معدنی ولفرامیت که از آن ماده تنگستن استخراج می شود
سنگ معدنی شئلیت که از آن ماده تنگستن استخراج می شود
بخش زیادی از این فلز بعد از بدست آمدن برای ساخت کاربید تنگستن به کار می رود که در صنایع مختلفی از جمله بحث ساخت دستگاه های تراش با قدرت بالا ، دستگاه های حفاری با قدرت بالا برای نفوذ در درون پوسته سخت زمین در بحث معدن کاری و همچنین انواع مهمات نفوذ گر در صنایع مهمات سازی به کار می رود. به صورت کلی در بحث نظامی مصرف عمده تنگستن در حوزه مهمات و برخی مواد منفجره خاص است.
مته حفاری غلتک مخروطی به همراه زائدههایی از جنس کاربید تنگستن
همچنین از خود ماه تنگستن برای ساخت انواع ترانزیستورها ، تراشه های الکترونیکی ، ساخت پوشش های حفاظتی در برابر اشعه ایکس در بحث پرتودرمانی و همچنین ساخت بخش هایی از راکتورهای اتمی کاربرد دارد.
با فروکش کردن آتش درگیری بین ایران در مقابل ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی بود که کم کم اثرات واقعی این جنگ در بازار های جهانی خود را نشان داد. مصرف بالای مهمات در این جنگ از یک طرف و در عین حال ادامه دار بودن درگیری هایی مثل جنگ روسیه و اوکراین و لزوم پر شدن سریع انبارهای تسلیحاتی و سفارش های سنگین در این بخش ناگهان باعث شد که قیمت این ماده دچار جهش سنگینی شود.
در ماه فوریه سال جاری و همزمان با جنگ بین ایران و آمریکا از طرف دیگر چین با پی بردن به شرایط به عنوان بزرگترین دارنده فعلی ذخایر و معادن اثبات شده این ماده اعلام کرد که محدودیت های خاصی را برای صادرات تنگستن اعمال خواهد کرد. در نهایت تا بهار امسال به صورت ناگهانی و در مدت کوتاهی قیمت این ماده بیش از ۵۵۸ درصد افزایش پیدا کرده و در دوره ای به بیش از ۳۰۰۰ دلار در هر تن رسید.
اما نکته جالب تر این که چینی ها با درک افزایش سطح تشنج ها در منطقه غرب آسیا و همچنین ادامه دار بودن بحث جنگ در اوکراین از حتی مدتی قبل تر به دنبال افزایش ذخیره خود در این حوزه بودند. یک روایت رسانه ای از نشریه فایننشال تایمز در این خصوص می گوید که تقریبا از اوایل سال ۲۰۲۵ میلادی خریداران چینی در حال خرید باقی مانده های قطعات تنگستنی از ضایعات فروشی های بزرگ و همچنین تاسیسات بازیابی فلزی در سطح آمریکا بودند.
فعالان این بخش در نقاط مختلف آمریکا مثل اوکلاهاما ، تگزاس و کارولینای شمالی همه روایتی از خریداران چینی می دهند که به دنبال قطعات ضایعاتی ماشین آلات یا وسایلی هستند که در آنها تنگستن به کار رفته و حتی حاضر بودند و هستند که قیمتی بیش از قیمت فعلی برای خرید سریع تر و بیشتر بپردازند و آن قطعات و باقی مانده ها را به سمت چین ارسال کنند.
از طرفی که همچنان چینی ها در حال تولید در داخل و از طرفی وارد کردن ضایعات برای بازیابی تنگستن هستند ، ممنوعیت صادرات آنها فقط نه در آمریکا و بلکه در دیگر کشورهای تولید کننده محصولات مختلف مثل ژاپن هم مشکل ساز شده است. ممنوعیت و محدودیت های صادراتی چین برای این ماده در کنار افزایش شدید درخواست برای آن بعد از جنگ ایران و آمریکا حالا ژاپنی ها را نیز دچار مشکل کرده است. نسبت به سال گذشته در همین زمان ژاپنی ها نزدیک به ۵۰ درصد کاهش واردات از چین در این بخش داشتند و انها نیز در حال تلاش برای خرید ضایعات حامل این ماده از کشورهای اتحادیه اروپا و آمریکا برای تامین نیاز خود هستند.
در حال حاضر چین همچنان بیشتر سهم از بازار تنگستن را به دست دارد ولی با توجه به استفاده زیاد از معادن و کاهش روند صادرات از این کشور رقابت بسیار شدیدی در چند نقطه از دنیا برای تامین این ماده با ارزش بالا گرفته است. اولین نقطه مورد نظر قزاقستان است که اخیرا معدن بسیار بزرگی در آن برای بدست آوردن تنگستن کشف شده و شرکتی آمریکایی به نام Cove Kaz Capital در حال کار بر روی این معدن است. در این جا نقش دولت آمریکا بسیار قابل توجه است.
بخشی از تاسیسات معدنی در قزاقستان مشغول فعالیت برای استخراج مواد معدنی
از طرفی در اوایل سال جاری میلادی دولت آمریکا کمکی به مبلغ ۷۰۰ میلیون دلار به این شرکت برای توسعه بیشتر و افزایش فعالیت ها در زمینه معدن داده و از طرف دیگر دو نفر از پسران رییس جمهور فعلی آمریکا یعنی دونالد جونیور و اریک ترامپ نیز به دنبال مشارکت با مجموعه Cove Kaz Capital در بحث اکتشاف معادن در قزاقستان هستند.
گفته می شود که به صورت کلی در حال حاضر قزاقستان بزرگترین دارنده تنگستن تریوکساید ( ماده اولیه برای تولید تنگستن ) است به مقدار ۱ میلیون و ۴۰۰ هزار تن است و می تواند در صورت استخراج برای مدت ها سالانه رقمی در حدود ۱۲ هزار تن تنگستن معادل ۱۵ درصد نیاز کل جهان را تامین کند.
از سمت دیگر کره جنوبی نیز بدل به یک میدان جدید برای کشف معدن در حوزه مواد اولیه برای تنگستن شده و در این میدان شرکت کانادایی Almonty بازیگر اصلی در این بخش است. در حال حاضر بزرگترین معدن در این بخش در کره جنوبی ، معدنی به نام سنگدونگ است که صرفا در یک فاز توسعه پیدا کرده و هر سال چیزی در حدود ۲۳۰۰ تن خروجی تنگستن دارد.
نمایی از داخل معدن سنگدونگ کره جنوبی
قرار است با کمک این شرکت کانادایی مراحل توسعه کامل این معدن تا قبل از سال ۲۰۳۰ به صورت کامل به پایان رسیده و در نهایت این معدن بتواند ۴۰ درصد نیاز دنیا به غیر از محموله های صادر شده از چین به تنگستن را تامین کند.
به نظر می رسد بعد از رو در رویی در بخش های مختلف علم و فناوری تا بدست آوردن منابع انرژی ، حالا رقابت بین ایالات متحده آمریکا و چین به عنوان دو ابرقدرت جهان به یک ماده معدنی خاص رسیده است. آینده ثابت خواهد کرد که کدام طرف در این میان موفق ظاهر خواهند شد.
