در پی بروز ناآرامی های اجتماعی، اعتراضات مردمی در برخی نقاط کشور و همچنین اختلال و قطع اینترنت، صنعت نمایشگاهی نیز تحت تأثیر مستقیم این شرایط قرار گرفته است؛ بهگونه ای که تداوم این وضعیت، ابهام جدی در امکان اطلاع رسانی، حضور مشارکت کنندگان و جذب بازدیدکنندگان ایجاد کرده و در نهایت به لغو یا تعویق برخی نمایشگاه های تخصصی منجر شده است.
در چنین فضایی، نگرانی از کاهش شدید بازدهی نمایشگاه ها، نبود مخاطب موثر و تحمیل هزینه های سنگین به مشارکت کنندگان، سبب شده است تا فعالان این حوزه نسبت به برگزاری رویدادهای تخصصی در این مقطع زمانی اعتراض داشته باشند. موضوعی که به اعتقاد کارشناسان، در صورت نادیده گرفتن آن میتواند به تضعیف برند نمایشگاهها و آسیب جدی به اعتماد فعالان اقتصادی منجر شود.
در همین راستا، با محمود بندرچی، برگزارکننده و فعال صنعت نمایشگاهی، درباره پیامدهای برگزاری رویدادها در شرایط ناپایدار اجتماعی و الزامات تصمیمگیری منطقی در این حوزه به گفتوگو نشستیم.
مشروح این گفت وگو را در ادامه می خوانید:
بندرچی در این گفت و گو با اشاره به ساختار مالکیت و مدیریت نمایشگاه ها گفت: برگزاری نمایشگاه ها عمدتاً توسط بخش خصوصی انجام می شود، اما در عمل نه به صورت صددرصد در اختیار بخش خصوصی است و نه کاملاً دولتی؛ بلکه ترکیبی از بخش دولتی و نیمه دولتی بر آن حاکم است.
وی افزود: متاسفانه قراردادهایی که برای برگزاری نمایشگاه ها منعقد می شود، عموماً سالانه است. به عنوان مثال، در آذرماه ۱۴۰۴ باید برای نمایشگاه سال ۱۴۰۵ قرارداد ببندیم، در حالی که در این یک سال مشخص نیست چه اتفاقاتی رخ خواهد داد. این شرایط ناپایدار، طی دو سال اخیر به صورت متوالی تکرار شده است.
این فعال نمایشگاهی با تفکیک نمایشگاه های عمومی و تخصصی اظهار کرد: من با برگزاری نمایشگاه های عمومی مشکلی ندارم. اتفاقاً این رویدادها می توانند به نشاط اجتماعی کمک کنند و نشان دهند که جریان زندگی در کشور پویا و زنده است.
وی ادامه داد: اما در مورد نمایشگاه های تخصصی، شرایط کاملاً متفاوت است. نمایشگاه تخصصی نیازمند بازیگران حرفه ای، مخاطبان تخصصی و مشارکت کنندگان اثرگذار است. وقتی امکان جذب مشارکت کننده تخصصی و رضایت مندی آن ها وجود ندارد، باید بپذیریم که برگزاری چنین نمایشگاهی توجیه ندارد.
بندرچی با انتقاد از نگاه دستوری به برگزاری نمایشگاه ها گفت: برخی معتقدند نمایشگاه باید به هر قیمتی زنده و پویا بماند؛ اما سوال اینجاست که این پویایی به چه قیمتی تمام می شود؟ هزینه آن چقدر است؟
وی افزود: یک برند نمایشگاهی به سادگی شکل نمی گیرد. به عنوان مثال، نمایشگاه های بزرگ و برند حوزه نفت و گاز حداقل ۱۰ سال زمان برده اند تا به یک رویداد معتبر تبدیل شوند. نابود کردن یک برند نمایشگاهی زمان زیادی نمی خواهد و متاسفانه بهترین فرصت برای این کار، همین شرایط فعلی است.
این برگزارکننده نمایشگاهی تصریح کرد: وقتی امکان اطلاع رسانی موثر، جذب مخاطب تخصصی و ایجاد ارزش برای مشارکت کننده وجود ندارد، برگزاری نمایشگاه صرفاً یک اقدام صوری خواهد بود.
وی خاطرنشان کرد: نمونه آن را می توان در برخی نمایشگاه هایی دید که امروز افتتاح می شوند. کافی است آمار سال های گذشته، تعداد سالن ها و سطح بازدیدکنندگان را با وضعیت فعلی مقایسه کنیم تا عمق افت کیفیت مشخص شود.
بندرچی با اشاره به هزینه های بالای حضور در نمایشگاه ها گفت: امروز اگر یک مشارکت کننده بخواهد ۱۰۰ متر غرفه بگیرد، با احتساب هزینه متراژ، غرفه سازی، تبلیغات، کاتالوگ و سایر ملزومات، هزینه ای بالغ بر ۲ میلیارد تومان برای او تمام می شود.
وی افزود: این در حالی است که در یک نمایشگاه تخصصی، طی چهار یا پنج روز، شاید کمتر از ۵۰ مخاطب موثر از غرفه بازدید کنند. در چنین شرایطی، طبیعی است که مشارکت کننده انگیزه ای برای حضور نداشته باشد.
این فعال صنعت نمایشگاهی تاکید کرد: فشار برای برگزاری نمایشگاه در هر شرایطی، نه تنها کمکی به صنعت نمی کند، بلکه هم به مجری آسیب می زند و هم به برند نمایشگاه. در این شرایط، حفظ برند نمایشگاه باید در اولویت باشد.
وی افزود: راهکار ایجاد تعادل، برگزاری نمایشگاه های عمومی مانند نمایشگاه بهاره یا گردشگری در این بازه های زمانی است و نمایشگاه های تخصصی باید در زمان مناسب خود برگزار شوند.
بندرچی در پایان با اشاره به خلأ جدی در ساختار تصمیم گیری صنعت نمایشگاهی کشور گفت: در شرایط فعلی، نبود یک مرجع واحد و تخصصی برای سیاست گذاری، هماهنگی و تصمیم سازی در حوزه نمایشگاهی به شدت احساس می شود. بر همین اساس، تشکیل «شورای صنعت نمایشگاهی» متشکل از تمامی ذی نفعان این حوزه، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است.
وی افزود: این شورا باید نمایندگانی از بخش خصوصی، مجریان نمایشگاهی، مشارکت کنندگان، تشکل های صنفی، اتاق بازرگانی، سازمان توسعه تجارت، وزارت صمت و همچنین نمایندگان مجلس را در بر گیرد تا تصمیمات اتخاذشده، جامع، واقع بینانه و مبتنی بر منافع کل زنجیره صنعت نمایشگاهی باشد.
این فعال نمایشگاهی تاکید کرد: در حال حاضر تصمیمات به صورت جزیره ای، مقطعی و بعضاً دستوری اتخاذ می شود که نتیجه آن، کاهش کیفیت نمایشگاه ها، نارضایتی مشارکت کنندگان و تضعیف برند رویدادهای تخصصی است. شورای صنعت نمایشگاهی می تواند با تدوین سیاست های بلندمدت، تقویم منسجم نمایشگاهی و تعیین شاخص های حرفه ای برای برگزاری رویدادها، از بروز این آسیب ها جلوگیری کند.
وی همچنین خاطرنشان کرد: شورای صنعت نمایشگاهی می تواند در شرایط بحرانی، نقش تنظیم گر و تصمیم گیر ایفا کند؛ به گونه ای که با در نظر گرفتن منافع ملی، توان مالی مشارکت کنندگان و ظرفیت واقعی بازار، درباره برگزاری، تعویق یا ادغام نمایشگاه ها تصمیم گیری کند.
این برگزارکننده نمایشگاهی افزود: بدون چنین نهادی، نه مجری امنیت تصمیم گیری دارد، نه مشارکت کننده می تواند برای آینده خود برنامه ریزی کند و نه برندهای نمایشگاهی امکان حفظ و ارتقای جایگاه خود را خواهند داشت. نتیجه این وضعیت، خروج تدریجی بازیگران حرفه ای از صنعت نمایشگاهی خواهد بود.
بندرچی در پایان تاکید کرد: اگر قرار است صنعت نمایشگاهی کشور به عنوان یکی از ابزارهای توسعه تجارت، انتقال فناوری و ارتباطات بین المللی نقش واقعی خود را ایفا کند، چاره ای جز ایجاد یک شورای قدرتمند، تخصصی و مورد اجماع همه ذی نفعان وجود ندارد؛ شورایی که تصمیمات آن، مبتنی بر منطق اقتصادی و منافع بلندمدت این صنعت باشد.