میثم ظهوریان، نماینده مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از نحوه طراحی طرح جدید بنزین، یکی از ایرادات اصلی آن را نبود تحلیل دقیق درباره ذینفعان و گروههایی دانست که از اجرای طرح منتفع یا متضرر خواهند شد.
ظهوریان با اشاره به الگوی فعلی مصرف بنزین خانوارهای دارای خودرو گفت: این خانوارها در شرایط فعلی بهطور میانگین ماهانه حدود ۱۹۰ لیتر بنزین مصرف میکنند؛ بنزینی که با قیمتهای فعلی بین ۱۵۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان عرضه میشود.
به گفته این نماینده مجلس، در طرح جدید میزان بنزین قابل استفاده با قیمتهای فعلی برای این خانوارها به حدود ۹۰ لیتر در ماه کاهش پیدا خواهد کرد.
این یعنی بخش قابل توجهی از مصرف فعلی خانوار باید از محل سوخت مازاد و با قیمت بالاتر تأمین شود.
یکی از مهمترین نگرانیهای مطرحشده درباره این طرح، قیمت بنزین خارج از سهمیه است.
ظهوریان با اشاره به تجربه طرح کرمان اظهار کرد اگر قیمت بازاری بنزین در همان محدوده و در سطح ۸۰ هزار تومان قرار گیرد، خانوارهای دارای خودرو بهطور میانگین ممکن است با حدود ۸ میلیون تومان هزینه اضافی در ماه مواجه شوند.
این موضوع بهویژه برای خانوارهای کمدرآمد اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه به گفته این نماینده مجلس، بخش قابل توجهی از خانوارهای دارای خودرو در دهکهای پایین درآمدی قرار دارند.
ظهوریان همچنین نسبت به افزایش هزینه سوختگیری برای مصرف مازاد بر سهمیه هشدار داد.
بر اساس محاسبه مطرحشده، در صورت رسیدن قیمت بنزین مازاد به محدوده مورد اشاره، هزینه یک باک بنزین برای مصرف خارج از سهمیه میتواند به حدود ۴ میلیون تومان برسد.
این افزایش هزینه میتواند مستقیماً بر هزینه رفتوآمد خانوارها، حملونقل و در نهایت قیمت کالا و خدمات اثرگذار باشد.
این نماینده مجلس یکی از ضعفهای اساسی طرح سازمان بهینهسازی را نبود یک تحلیل جامع از پیامدهای اجتماعی آن عنوان کرد.
به گفته ظهوریان، گزارشهایی که تاکنون در اختیار مجلس قرار گرفته، مطالعه قابل اتکایی درباره اثرات اجتماعی طرح، شناسایی برندگان و بازندگان و نحوه مدیریت پیامدهای آن ارائه نمیکند.
با توجه به اختلاف قابل توجه میان قیمت فعلی بنزین و قیمت احتمالی سوخت مازاد، نحوه اجرای طرح میتواند تأثیر مستقیمی بر هزینه خانوارها داشته باشد.
از سوی دیگر، کاهش سهمیه با قیمت پایینتر و انتقال بخشی از مصرف به نرخهای بالاتر، بدون در نظر گرفتن وضعیت درآمدی خانوارها میتواند فشار بیشتری بر دهکهای پایین وارد کند. به همین دلیل، میزان سهمیه، قیمت سوخت مازاد و سازوکار حمایت از خانوارهای کمدرآمد از مهمترین موضوعاتی است که پیش از اجرای گسترده طرح باید مشخص شود.
