روزنامه آمریکایی «نیویورک تایمز» با این مقدمه نوشت: آتش بسی که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا در ماه ژوئن با ایران اعلام کرد، قرار بود ظرف ۶۰ روز به توافقی گسترده تر برای پایان جنگ و محدود کردن برنامه هسته ای ایران منجر شود، اما این مهلت که روز دوشنبه به پایان می رسد، عملاً کنار گذاشته شده است.
به نوشته این روزنامه، جنگ اکنون به رقابتی بر سر اراده سیاسی و تاب آوری اقتصادی تبدیل شده که پایانی برای آن دیده نمی شود.
از اواخر ماه ژوئیه هیچ حمله علنی گزارش شده ای از سوی آمریکا علیه اهداف ایرانی صورت نگرفته، اما فروپاشی عملی توافق ژوئن نشان می دهد ترامپ همچنان برای پایان دادن به جنگی که در ماه فوریه همراه با رژیم صهیونیستی آغاز کرد، با مشکل روبه رو است.
نیویورک تایمز نوشت یکی از مهم ترین اهداف توافق ژوئن، بازگشایی کامل تنگه هرمز بود؛ آبراهی حیاتی که از آغاز جنگ، ایران عبور نفت و گاز از آن را به شدت محدود کرده است.
براساس این گزارش، مقام های کاخ سفید می دانند که مهلت تعیین شده برای دوشنبه بدون توافق نهایی سپری خواهد شد و درگیری تا حد زیادی به «جنگ اقتصادی» تبدیل شده است.
به گزارش نیویورک تایمز، این راهبرد شباهت زیادی به تلاش های چندساله آمریکا برای منزوی کردن ایران و واداشتن آن به عقب نشینی از برنامه هسته ای دارد؛ سیاستی که نتایج متفاوتی داشته و برخی تحلیلگران درباره اثرگذاری فشار اقتصادی صرف بر تهران تردید دارند.
نیویورک تایمز یادآوری کرد ترامپ در دوره نخست ریاست جمهوری خود نیز رویکرد مشابهی را دنبال کرده بود. با این حال، «اسکات بسنت» وزیر خزانه داری آمریکا هفته گذشته وعده اعمال مجازات های مالی بی سابقه ای را داد.
ایران اعلام کرده تا زمانی که آمریکا به تعهدات خود در توافق آتش بس، از جمله آزادسازی دارایی های مسدود شده ایران در خارج از کشور، عمل نکند تنگه را باز نخواهد کرد. در مقابل، دولت ترامپ می خواهد تهران ابتدا محاصره را پایان دهد.
علی واعظ کارشناس امور ایران در گروه بین المللی بحران گفت: «هیچ یک از دو طرف واقعاً آماده نهایی کردن توافق نیستند. هر دو فکر می کنند ظرف چند روز یا چند هفته، طرف مقابل بیش از پیش به توافق محتاج خواهد شد و در نتیجه می توانند امتیاز بیشتری بگیرند. به همین دلیل بار دیگر در یک بازی فرسایشی گرفتار شده ایم.»
شرکت نفت دولتی امارات نیز روز شنبه اعلام کرد یکی دیگر از کشتی هایش در این آبراه هدف حمله قرار گرفته است. این شرکت عامل حمله را اعلام نکرد، هرچند پیشتر ایران را مسئول حملات به کشتی های خود دانسته بود.
به گزارش نیویورک تایمز، ترامپ در ابتدای درگیری اهداف بسیار گسترده تری را مطرح کرده بود؛ از مسلح کردن مخالفان دولت ایران گرفته تا وارد کردن ضربه شدید به توان موشکی ایران و جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته ای. با این همه، بازگشایی تنگه هرمز به تدریج به مهم ترین تمرکز ترامپ در این جنگ تبدیل شده است.
با این حال، به گزارش نیویورک تایمز، نشانه چندانی وجود ندارد که ایران و آمریکا از زمان آتش بس ژوئن مذاکرات گسترده ای درباره برنامه هسته ای ایران انجام داده باشند، چه رسد به اینکه به چارچوبی برسند که برای هر ۲ طرف قابل قبول باشد.
عباس عراقچی وزیر خارجه ایران در آخر هفته گفت تهران هنوز تصمیم نگرفته است مذاکرات با آمریکا را از سر بگیرد یا نه. او افزود مهلت ۶۰ روزه دیگر موضوعیتی ندارد، زیرا توافق ژوئن عملاً از بین رفته است.
او گفت: «ما آتش بسی نداشتیم که اکنون نیاز به تمدید داشته باشد. ما پایان جنگ داشتیم که اکنون وارد وضعیت جدیدی شده است.»
مقام های سابق آمریکایی که روی پرونده ایران کار کرده اند نیز گفته اند دستیابی به توافق هسته ای جدید ظرف ۶۰ روز از ابتدا بعید بود، زیرا توافق برجام که ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد، حدود ۲ سال مذاکره دشوار نیاز داشت.
به گزارش نیویورک تایمز، در حالی که اجرای تعهدات توافق تقریباً متوقف شده، جنگ لفظی تهران و واشنگتن ادامه دارد. ترامپ روز جمعه با خوش خیالی در مراسمی در نیویورک گفت ممکن است به زودی «تنگه هرمز را قلمرو ایالات متحده» اعلام کند!
نیویورک تایمز نوشت مشخص نیست این حرف چه اندازه جدی است، اما اجرای آن نیازمند اعزام نیروی زمینی و حضور طولانی مدت نیروی دریایی آمریکاست؛ اقدامی که با شعار «اول آمریکا» و تمایل هواداران ترامپ برای پایان دادن به درگیری های نظامی طولانی در خارج از کشور در تضاد است.
کاخ سفید نیز به پرسش ها درباره اینکه آیا طرح عملی برای کنترل تنگه هرمز وجود دارد یا خیر، پاسخ نداده است. در مقابل، مقام های ایرانی نیز ضمن رد فشارهای ترامپ، خواسته های تازه خود را مطرح کرده اند.
کاظم غریب آبادی، معاون وزیر خارجه ایران در شبکه های اجتماعی نوشت: «یک بار برای همیشه واقعیت را بپذیرید. تا اینجا شکست های راهبردی بزرگی متحمل شده اید. تنگه هرمز ایرانی بوده، ایرانی است و ایرانی خواهد ماند.»
