در ایران، بانک صنعت و معدن دقیقاً در همین جایگاه قرارگرفته؛ نهادی که طی سالهای اخیر بخش مهمی از منابع خود را به پروژههایی اختصاص داده که نهفقط برای یک بنگاه، بلکه برای کل زنجیره تولید و حتی زیرساختهای ملی اثرگذارند. تازهترین آمارها نیز نشان میدهد این بانک تخصصی، به یکی از کانونهای اصلی تأمین مالی اقتصاد مولد تبدیلشده است.
*سهمی فراتر از یک بانک عادی در تأمین مالی تولید*
بانک صنعت و معدن بهعنوان تنها بانک تخصصی و توسعهای حوزه صنعت و معدن، در عمل بخشی از بار سرمایهگذاری بلندمدت کشور را بر دوش گرفته است. بر اساس آمارهای رسمی، نزدیک به 25 درصد از کل مانده تسهیلات اعطایی شبکه بانکی به بخش صنعت و معدن در اختیار این بانک قرار دارد. این سهم بهخوبی نشان میدهد که یکچهارم منابعی که به این بخش حیاتی اقتصاد تزریقشده، از مسیر بانک صنعت و معدن عبور کرده است؛ موضوعی که اهمیت این نهاد را در هدایت سرمایه به سمت تولید برجسته میکند.
*تمرکز بر صنایع پیشران؛ از پتروشیمی تا زنجیره فلزات*
جهتگیری اعتباری بانک صنعت و معدن عمدتاً معطوف به صنایعی بوده که نقش پیشران در اقتصاد ایران دارند؛ صنایعی مانند پتروشیمی، نفت، گاز، صنایع شیمیایی، فولاد، مس، سیمان و ماشینسازی. در همین چارچوب، پرداخت بیش از 4 میلیارد یورو تسهیلات ارزی و حدود 70 هزار میلیارد تومان تسهیلات ریالی به بخشهای پتروشیمی، نفت، گاز و صنایع شیمیایی، یکی از مهمترین محورهای عملکرد این بانک بوده است. حاصل این تأمین مالی فقط افزایش ظرفیت تولید نبوده، بلکه زمینه اشتغال مستقیم نزدیک به 30 هزار نفر را نیز فراهم کرده است.
اهمیت این رویکرد در آن است که بانک صنعت و معدن منابع را به سمت صنایعی هدایت کرده که هم ارزآورند و هم در زنجیره ارزش داخلی نقشآفرینی میکنند و هم اثر قابلتوجهی بر صنایع پاییندست دارند. بهبیاندیگر، تسهیلات این بانک صرفاً یک حمایت بانکی معمولی نیست، بلکه نوعی سرمایهگذاری در ظرفیت آینده اقتصاد ایران به شمار میرود.
*پشتیبانی از زیرساخت؛ برق و آب برای تداوم تولید*
یکی از مهمترین نقاط تمایز عملکرد بانک صنعت و معدن، حضور فعال آن در پروژههای زیرساختی مرتبط با بخش تولید است. این بانک با پرداخت 3 میلیارد و 411 میلیون یورو و 4 هزار و 700 میلیارد ریال تسهیلات به پروژههای نیروگاهی، از طرحهایی حمایت کرده که اکنون حدود 10 درصد برق تولیدی کشور را تأمین میکنند. در شرایطی که ناترازی انرژی به یکی از مهمترین موانع تولید تبدیلشده، این سطح از مشارکت در تأمین مالی نیروگاهها، معنایی فراتر از یک اقدام بانکی دارد و باید آن را حمایت مستقیم از پایداری صنعت دانست.
در حوزه آب نیز بانک صنعت و معدن با پرداخت 358 میلیون دلار و یکهزار و 962 میلیارد ریال تسهیلات، اجرای پروژههای بزرگ آبشیرینکن را ممکن کرده است. این طرحها ظرفیت تولید سالانه 287 میلیون مترمکعب آب شیرین را ایجاد کردهاند؛ ظرفیتی که برای صنایع مستقر در مناطق کمآب و همچنین توسعه پایدار نواحی صنعتی، اهمیت راهبردی دارد.
*نگاه به آینده؛ از دانشبنیانها تا تابآوری اقتصاد*
عملکرد بانک صنعت و معدن تنها به صنایع سنتی و زیرساختهای سنگین محدود نمانده است. پرداخت 17.8 همت تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان و رشد 56 درصدی تأمین مالی این بخش نشان میدهد که در نگاه این بانک، توسعه صنعتی بدون فناوری و نوآوری معنای پایداری نخواهد داشت. از سوی دیگر، آمار 14 ماه گذشته نیز از تشدید نقش این بانک در اقتصاد مولد حکایت دارد؛ جایی که مصوبات تسهیلاتی 73 درصد، قراردادهای تسهیلاتی 47 درصد و پرداخت تسهیلات با رقمی نزدیک به 108 همت، حدود 40 درصد رشد کرده است.
نکته مهمتر آنکه این بانک حتی در شرایط بحران نیز مأموریت توسعهای خود را کنار نگذاشته و با تأمین مالی حدود 20 همت برای واحدهای تولیدی، از حفظ اشتغال و استمرار فعالیت بنگاهها حمایت کرده است.
*جمعبندی*
کارنامه بانک صنعت و معدن نشان میدهد توسعه صنعتی بدون نهادهای مالی توسعهگرا عملاً ناقص میماند. این بانک با تمرکز بر پروژههای بزرگ در صنایع پیشران، توسعه نیروگاهها، آبشیرینکنها و شرکتهای دانشبنیان، نقش خود را از یک بانک وامدهنده فراتر برده و به یکی از بازوهای اصلی رشد اقتصادی کشور تبدیل کرده است. در شرایطی که اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به سرمایهگذاری مولد نیاز دارد، تقویت چنین بانکهایی میتواند یکی از کلیدهای اصلی عبور از تنگناهای تولید و رسیدن به رشد پایدار باشد.
