در این روزها اگر در بحث اخبار نظامی و تحولات مربوط به جنگ ها به جستجو بپردازید به احتمال فراوان با عبارت FPV رو به رو شدید. یک کلاس از پرنده های بدون سرنشین کوچک که برای فیلم برداری های سریع و با قابلیت خاص دید برای کاربر در ابتدا ساخته شده و حالا این روزها بدل به یکی از ترسناک ترین سلاح ها در میدان های نبرد دنیا شده است.
واژه FPV در حقیقت مخفف عبارت First-person view یا در اصل پرواز یا خلبانی از دید اول شخص است. سیستم کاری این کلاس از پهپاد ها به صورت ساده شامل معمولا یک پهپاد کوچک با توان سرعت بالاست که یک مانیتور بر روی چشمان کاربر قرار گفته و تصویر گرفته شده از دوربین پهپاد به آن صفحه نمایش منتقل می شود.
نمونه یک ست کامل FPV شامل پرنده ، عینک برای دریافت تصاویر و سیستم کنترل کننده
برخی از این پهپادها توان پرواز با سرعت بیش از حتی ۲۰۰ کیلومتر در ساعت را داشته و در دستان یک شخص ماهر توان انجام مانورهای بسیار سنگین و قابل توجهی را دارند.
در میانه های جنگ روسیه و اوکراین و خصوصا با کمبود برخی از مهمات و الزمات اوکراینی ها بیش از پیش اقدام به استفاده از پرنده های بدون سرنشین کوچک کردند. در ابتدا انواع کواد کوپتر ها و ریز پرنده ها علاوه بر بحث شناسایی با حمل بسته های انفجاری ، نارجک و مهمات سنگین به نوعی در نقش یک بمب افکن ظاهرا شده و ادوات و نفرات روس ها را هدف قرار می دادند. حرکتی که البته به سرعت توسط روس ها نیز تکرار شد و آنها نیز حجم قبل توجهی از این پهپادها را برای حمله به مواضع اوکراینی ها وارد میدان کردند.
اما بحث FPV ها از زمانی شروع شد که طرفین جنگ متوجه شدند در مدل های سااده و استاندارد این نوع پهپادهای حداقل امکان نصب و حمل یک پرتابه ضد زره و یا شدید الانفجار از راکت انداز RPG-۷ وجود دارد. سرعت بالای این پهپادها و اصابت آنها به هدف باعث فعال شدن این پرتابه ها و انفجار میشد با این تفاوت که حالا با داشتن کنترل تصویری این پرتابه ها تقریبا به یک سلاح هدایت شونده بدل شدند که می توانستند از زاویه های مختلف به هر هدفی هجوم ببرند.
کاربر اوکراینی یک FPV مسلح
یک اف پی وی مجهز به پرتابه راکت انداز RPG ۷
تقریبا از خودروهای زرهی از انواع مدل ها ، تانک ها ، نیروهای پیاده حتی در درون سنگرها و حتی حفره ها ، هر جایی که این پرنده ها توان پرواز دارند تبدیل به نقطه ای با امکان هدف قرار گرفتن بدل شد. در ابتدا و برای مقابله با این تهدید هر دو طرف اقدام به استقرار سیستم های اخلال گر امواج رادیویی کردند. این پهپادها برای ارتباط با کاربر به صورت بی سیم و با استفاده از امواج خاص رادیویی فعالیت می کنند.
با توجه به این که عمده این کلاس از ریز پرنده ها در ابتدای کار نمونه های تجاری بودند به سرعت تعداد زیادی از آنها در برابر سیستم های جنگ الکترونیکی با استاندارد نظامی سرنگون می شدند. اما دو طرف به تولید و استفاده از آنها ادامه می دانند چون تولید انبوه و استفاده از آنها بسیار ارزان تمام می شود. در نمونه های اولیه و عادی یک پرنده اف پی وی شامل خود پهپاد با یک سر جنگی از سری آر پی جی ۷ شاید قیمتی بین تنها ۷۰۰ یا ۸۰۰ دلار داشته باشد در حالی که می تواند به تنهایی با حمله از زاویه های خاص یک تانک مدرن را منهدم کند. همین کار در شرایط استاندارد باید با موشک های هدایت شونده ضد زره انجام شود که هر تیر از آنها بین چند ده تا چند صد هزار دلار قیمت دارند.
با افزایش هر چه بیشتر تولید FPV ها شاهد وارد شدن مدل های بزرگتر و حمل بسته های انفجاری با قدرت های بسیار بیشتر در میدان نبرد اوکراین بودیم. هر دو طرف واحد های تخصصی را برای طراحی ، ساخت ، تولید انبوه و استفاده از این کلاس از پرنده های بدون سرنشین را راه اندازی کردند و امروز باید گفت که دو کشور روسیه و اوکراین دو قله و بازیگر اصلی حوزه FPV در میدان نبرد در جهان هستند. اما اضافه شدن یک ابداع بود که همه چیز را به شدت برای FPV ها تغییر داد!
از بیش از یک سال پیش در میدان نبرد روسیه و اوکراین در ابتدا شاهد پخش تصاویر بسیار با کیفیتری از حملات FPV ها از زاویه دید این سامانه ها بودیم و سپس مشخص شد که در یک ابتکار جدید به جای استفاده از امواج رادیویی از کابل های نازک و بسیار سبک و کم قطر فیبرنوری برای هدایت FPV ها استفاده می شود.
یک اف پی وی مجهز به کابل فیبرنوری
استفاده از این فیبرها باعث شد که عملا هر گونه ارتباط رادیویی بین کاربر و پرنده از بین رفته و همه چیز از طریق این کابل های بسیار نازک منتقل شود. حالا دیگر نه شنود الکترونیکی برای کشف محل و نه اخلال الکترونیکی برای از کار انداختن ارتباط پرنده و کاربر ممکن نبود.
کم کم با توسعه این کابل ها برد این سیستم ها هم افزایش پیدا کرده امروزه به بین ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر رسیده است. هر دو طرف در روسیه و اوکراین به شکل بسیار خاص توان بسیار زیادی را برای تولید انواع بهتر و مخرب تر از این پهپادها بسیج کردند و در بسیاری از خطوط نبرد در اوکراین دیگر اصولا وسیله نقلیه ، زره پوش یا انسانی دیده نمی شود و این پهپادها هستند که در حال گشت زنی دائم و شناسایی و در صورت یافتن هدفی حمله به آن هستند.
بعد از آغاز درگیری های سال ۲۰۲۳ بین حزب الله لبنان و رژیم صهیونیستی برای چندین مورد حزب الله لبنان اقدام به استفاده از FPV ها بر علیه نیروها و مواضع رژیم صهیونیستی کرد. البته در آن دوره حملات در تعداد کمتری بوده و با برقراری نوعی از آتش بس بین طرفین نیز قطع شد. اما در دور جدید درگیری ها که همزمان با جنگ رمضان آغاز شد حزب الله لبنان با علم به برتری طرف مقابل در آسمان کارت برتر خود یعنی FPV های مجهز به کابل های فیبرنوری را به میدان وارد کرد.
یک نمونه از FPV های مورد استفاده توسط حزب الله لبنان
در تقریبا کمتر از یک ماه اخیر نزدیک به ۱۰۰ مورد فیلم حملات اف پی وی های حزب الله به مواضع ، ادوات و نفرات ارتش رژیم صهیونیستی منتشر شده است. نزدیک به ۲۰ نفر کشته و ده ها نفر نظامی اسراییلی در این حملات مجروح شدند. تعداد زیادی از ادوات زرهی سبک و سنگین و همچنین خودروهای لجستیکی و مهندسی ارتش اسراییل در این حملات منهدم شده یا آسیب دیدند و صداهای شدید انتقادات نسبت به تبدل کردن سربازان اسراییل به سیبل های متحرک در برابر اف پی وی های حزب الله در جنوب لبنان همین حالا در فضای رسانه ای و سیاسی اسراییل بلند شده است.
در حقیقت حزب الله در برابر یکی از تکنولوژیک ترین ارتش های جهان با ترکیبی بسیار ساده از فناوری ها میدان نبرد را به یک کابوس شبانه روزی برای طرف مقابل بدل کرده است. روندی که در صورت ادامه می تواند حتی به تغییر موازنه قوا در زمین های اشغالی جنوب لبنان نیز منجر شود.
در هر صورت ترکیبی از فناوری های ساده با همدیگر این روزها بدل به یکی از مرگبارترین ترکیب های نظامی در میدان های نبرد شده و بزرگترین ارتش های جهان را به چالش کشیده است.
