در بازار سنگ ایران، جایی که گردش مالی آن سر به فلک میکشد، مرز بین "سنگ سوپر" و "سنگ درجه ۲"، گاهی فقط یک لایه رزین رنگی یا یک نورپردازی حرفهای در نمایشگاه است. شما به عنوان سازنده یا خریدار، پول سنگ عباسآباد سوپر را میدهید، اما سنگی را تحویل میگیرید که در واقعیت، ضایعات یک معدن دیگر بوده که "گریم" شده است.
در این گزارش اختصاصی و بیپرده، میخواهیم دست دلالان سودجو را رو کنیم و تکنیکهایی را به شما یاد بدهیم که فقط کهنهکارهای بازار سنگ از آن خبر دارند. اگر نمیخواهید سرمایه چند میلیاردی ساختمانتان را با خرید سنگ اشتباه به باد دهید، این مقاله را کلمه به کلمه بخوانید.
اولین و رایجترین کلاهبرداری در بازار سنگ، در مرحله "سورت" یا دستهبندی سنگ اتفاق میافتد. سنگ ساختمانی یک متریال طبیعی است و هیچ دو سنگی ۱۰۰٪ شبیه هم نیستند. کارخانهها سنگها را بر اساس پاکی، رنگ و کمسوراخ بودن به دستههای سوپر، ممتاز، درجه ۱ و درجه ۲ تقسیم میکنند.
کلاهبرداری کجا رخ میدهد؟ دلال سنگهای "سوپر" را به شما نشان میدهد. شما توافق میکنید و قرارداد میبندید. اما موقع بارگیری، قانون نانوشتهای به نام "قاطی کردن بار" اجرا میشود. آنها در هر پالت سنگ، ۲۰ تا ۳۰ درصد سنگ درجه ۱ یا ۲ را لابهلای سنگهای سوپر میچینند. معمولاً سنگهای رویی و کناری پالت (که قابل دیدن هستند) همان سنگ سوپر توافق شده هستند، اما ردیفهای میانی پالت پر از سنگهای بازیدار، پرهاله یا با قدِ کوتاهتر (زیر شمش) است.
نتیجه: وقتی سنگکار شما بار را باز میکند و روی نما کار میکند، میبینید که نما یکدست نیست و اصطلاحاً "بازی رنگ" شدید دارد. در آن مرحله، پس دادن بار به دلیل هزینه حمل و خواب کارگر، عملاً غیرممکن است و شما مجبور به سکوت میشوید.
شاید باورتان نشود، اما صنعت سنگ هم "آرایشگر" دارد. برخی از سنگها ذاتاً دارای خلل و فرج بسیار زیاد، ترکهای مویی یا رنگهای کدر هستند. دلالان با استفاده از تکنولوژیهای شیمیایی، این سنگها را بزک میکنند.
سنگهای تراورتن ذاتاً متخلخل هستند و نیاز به رزین دارند. اما استاندارد این است که رزین همرنگ یا بیرنگ باشد. سودجویان به رزین "رنگدانه" اضافه میکنند. مثلاً یک سنگ کرمِ چرک و تیره را با رزینهای روشن و سفید پر میکنند. در نگاه اول در نمایشگاه، سنگ روشن و یکدست به نظر میرسد. فاجعه زمانی رخ میدهد که: خورشید به این سنگ میتابد. اشعه UV خورشید ظرف کمتر از یک سال، رنگدانههای شیمیایی رزین را از بین میبرد. رزین زرد میشود و سنگ به رنگ اصلی و تیره خود برمیگردد. نمای ساختمان شما دو رنگ و زشت میشود.
برخی سنگهای مرمریت یا گرانیت را رنگ میکنند یا در کوره میپزند تا تیرهتر یا مشکیتر شوند (مخصوصاً در سنگهای مشکی). این رنگها سطحی هستند. کافی است یک کلید روی سنگ بکشید تا ببینید زیر آن سفید یا خاکستری است. یا بعد از مدتی که سنگ در معرض باران اسیدی شهر قرار گرفت، رنگش شسته شده و لکههای سفید زشتی روی نما پدیدار میشود.
استاندارد ضخامت سنگ پلاک (نما) معمولاً باید بین ۱.۶ تا ۱.۸ سانتیمتر باشد (و برای سنگهای کف ۲ سانتیمتر کامل). اما بسیاری از کارخانههای متفرقه، سنگ را با ضخامت ۱.۴ یا ۱.۵ سانتیمتر میبرند. شاید بگویید ۲ میلیمتر چه تاثیری دارد؟
اولاً: در متراژ بالا (مثلاً ۵۰۰۰ متر سنگ)، این ۲ میلیمتر کسری، سود هنگفتی برای فروشنده دارد (چون از هر کوپ سنگ، متراژ بیشتری در میآورد).
ثانیاً (و مهمتر): سنگ نازک در برابر تنشهای دمایی (گرما و سرمای شب و روز) بسیار شکننده است. احتمال سقوط سنگ از نما، ترک خوردن هنگام اسکوپ کردن و شکستن حین حمل و نقل در سنگهای نازک بسیار بالاست. شما پول سنگ استاندارد را میدهید، اما جنسی دریافت میکنید که عمر مفیدش نصف شده است.
اسمها در بازار سنگ قیمت دارند. "عباسآباد"، "آتشکوه"، "دهبید"، "حاجیآباد". اینها برندهای معتبر سنگ هستند. اما در اطراف همین معادن معروف، معادن کوچکی وجود دارند که رگههای سنگی مشابه دارند اما کیفیتشان (تراکم و جنس استخوانبندی) بسیار پایینتر است. دلالان حرفهای، سنگهای معادن متفرقه را که شباهت ظاهری به برندهای معروف دارند، میخرند و به اسم "سنگ عباسآباد" یا "مشابه عباسآباد" با قیمتی کمی پایینتر از اصل (تا شما وسوسه شوید) میفروشند. تفاوت کجاست؟ سنگ اصل تراکم بالایی دارد و آب کمتری جذب میکند. سنگ "فیک"، پوک است، آب را مثل اسفنج میکشد و در اولین یخبندان زمستانی، متلاشی میشود یا شوره میزند.
سنگ خوشقیمت و "شمش" (سنگهای بلند و یکتکه) ارزش بالاتری دارند و به نما شکوه میدهند. یکی از ترفندهای فروش سنگ درجه ۲ این است که سنگهای کوتاه (زیر ۱ متر یا حتی ۶۰ سانت) را با سنگهای بلند مخلوط میکنند. فروشنده به شما میگوید "این بار شمش است". اما وقتی بار خالی میشود میبینید ۴۰ درصد بار سنگهای لاشه و کوتاه است که نمای ساختمان را "آجری" و تکهتکه نشان میدهد و ارزش ملک شما را پایین میآورد.
حالا که ترساندن کافیست! بیایید ببینیم چطور باید مچ دلالان را گرفت. صادق شومالی و تیم [نام برند مشتری] به شما توصیه میکنند قبل از کشیدن کارت، این ۵ تست را انجام دهید:
یک شیء فلزی (مثل سکه یا کلید) بردارید و آرام به سطح سنگ ضربه بزنید.
سنگ باکیفیت و متراکم: صدای "تیک تیک" شفاف شبیه به ضربه زدن به شیشه یا چینی میدهد. این یعنی سنگ توپر است و ترک ندارد.
سنگ بیکیفیت یا پوک: صدای "پوک" و بم میدهد (مثل ضربه به چوب یا گچ). این سنگ ترک داخلی دارد یا تراکم آن پایین است و در آینده میشکند.
پشت سنگ (قسمتی که ساب نخورده) مقداری آب بریزید. سنگهای ساختمانی خوب نباید آب را به سرعت بمکند. اگر دیدید آب بلافاصله ناپدید شد و سنگ تیره شد، یعنی این سنگ شدیداً آبدوست است. چنین سنگی اگر در نما کار شود، تمام ملات را میخورد، چسبندگی کم میشود و در زمستان یخ زده و میترکد.
هرگز سنگ را در نور زرد و متمرکز نمایشگاه قضاوت نکنید. از فروشنده بخواهید یک پالت را به فضای باز (زیر نور خورشید) ببرد. چند سنگ را از جاهای مختلف پالت (نه فقط روییها) بردارید و کنار هم بچینید. آیا هارمونی دارند یا یکی تیره است و یکی روشن؟
با ناخن یا یک جسم تیز، سعی کنید روی رگههای رزینخوردهی سنگ بکشید. اگر رزین به راحتی جدا شد یا پرید، یعنی کیفیت فرآوری کارخانه افتضاح بوده است. رزین باید چنان به خورد سنگ رفته باشد که جزئی از آن شده باشد.
بسیاری از دلالان از نوشتن جزئیات در فاکتور طفره میروند. شما باید اصرار کنید که در فاکتور موارد زیر ذکر شود:
نام دقیق معدن (نه کلیگویی مثل تراورتن کرم).
درجه کیفی (سوپر، ممتاز، درجه ۱).
ضخامت دقیق (مثلاً ۱.۸ سانتیمتر تمام).
تضمین یکدستی بار (قید کنید که اگر بار ارسالی با نمونه متفاوت باشد، مرجوع میشود).
در ساختوساز، هیچ چیز گرانتر از "جنس ارزان" نیست. خریدن سنگی که متری ۱۰۰ هزار تومان ارزانتر است، اما ۳۰ درصد پرت دارد و ۵ سال بعد نیاز به تعویض پیدا میکند، بزرگترین ضرر مالی است.
ما در اتاسنگ، یک قانون طلایی داریم: "یا بهترین را میفروشیم، یا اصلا نمیفروشیم."
تفاوت ما با بازار مکاره سنگ در چیست؟
صداقت در سورتینگ: ما جرات داریم که پالتهایمان را باز کنیم و به شما نشان دهیم. سورت سنگهای ما دقیق و لیزری است. وقتی میگوییم سوپر، یعنی سوپر واقعی، نه مخلوط.
قیمت کف کارخانه: ما دلال نیستیم. ما مستقیماً با خط تولید و معدن در ارتباطیم. شما هزینه واسطهگری را نمیپردازید، بلکه هزینه کیفیت را میپردازید.
مشاوره تخصصی و دلسوزانه: ما به شما سنگی را میفروشیم که مناسب اقلیم و پروژه شماست، نه سنگی که در انبارمان باد کرده است.
پیشنهاد ویژه برای سازندگان: اگر در حال ساخت پروژه هستید و نگرانید که سرتان کلاه برود، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید. ما نه تنها کاتالوگ و قیمتهای شفاف را در اختیار شما میگذاریم، بلکه شما را دعوت میکنیم تا از انبار و خط تولید ما بازدید کنید و کیفیت را از نزدیک لمس کنید.
