صنعت نمایشگاهی ایران یکی از بخش های مهم زنجیره اقتصادی کشور به شمار می رود که می تواند نقش موثری در بازاریابی، توسعه بازار، جذب سرمایه گذاری، تقویت برندهای داخلی و حتی گسترش صادرات غیرنفتی ایفا کند. نمایشگاه ها در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و حتی اقتصادهای نوظهور، به عنوان ابزار راهبردی توسعه اقتصادی شناخته می شوند و بخشی از سیاست های کلان رشد صنعتی و تجاری را شکل می دهند.
با این حال، فعالان صنعت نمایشگاهی در ایران بارها هشدار داده اند که نبود برنامه ریزی دقیق و بلندمدت، پراکندگی مراکز نمایشگاهی در نقاط مختلف کشور، فقدان نظام نظارتی منسجم، فاصله گرفتن از استانداردهای حرفه ای بین المللی و همچنین نبود حمایت موثر دولتی، موجب شده این صنعت در برابر هر شوک اقتصادی یا سیاسی به شدت آسیب پذیر باشد.
این در حالی است که کشورهای منطقه مانند امارات متحده عربی با سرمایه گذاری هدفمند، مدیریت یکپارچه و تدوین استراتژی های روشن، توانسته اند از ظرفیت نمایشگاهی خود به سود اقتصادی قابل توجهی دست یابند و شهرهایی مانند دبی را به قطب رویدادهای تجاری منطقه تبدیل کنند. در مقابل، صنعت نمایشگاهی ایران هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را در اقتصاد ملی تثبیت کند و از ظرفیت های بالقوه خود بهره کامل ببرد.
پیرامون این موضوع با امید فدایی فعال و برگزارکننده نمایشگاهی گفت و گو کردیم که در ادامه مطالعه خواهید کرد:
فدایی در این گفت و گو عنوان کرد: چند ماهی است که صنعت نمایشگاهی دوباره وارد رکود شده و این حوزه به سرعت نسبت به وقایع داخلی، بین المللی و منطقه ای واکنش نشان می دهد. شرایط فعلی بار دیگر نشان می دهد که این صنعت در مقایسه با بسیاری از حوزه های دیگر، از حساسیت و آسیب پذیری بیشتری برخوردار است.
وی افزود: تاثیر شرایط اقتصادی کشور بر نمایشگاه ها غیرقابل انکار است. تحریم ها، سیاست های اقتصادی کلان، نوسانات بازار ارز و کاهش قدرت نقدینگی شرکت ها باعث شده بسیاری از بنگاه های اقتصادی توان یا تمایل حضور در نمایشگاه ها را نداشته باشند. بدون وجود یک فضای اقتصادی باثبات و پویا، نمی توان انتظار داشت نمایشگاه ها خروجی مطلوب در حوزه فروش، جذب مشتری یا توسعه بازار داشته باشند.
فدایی ادامه داد: نمایشگاه زمانی معنا پیدا می کند که شرکت ها نسبت به آینده اقتصادی امیدوار باشند و برای توسعه برند و شبکه سازی تجاری برنامه داشته باشند. در شرایطی که بنگاه ها با عدم قطعیت جدی مواجه هستند، طبیعی است که حضور در نمایشگاه به عنوان یک اولویت در سبد هزینه های آنان قرار نگیرد.
وی در ادامه اظهار داشت: سطح نمایشگاهی ایران با استانداردهای جهانی فاصله قابل توجهی دارد. در بسیاری از موارد، ما به جای حرکت در چارچوب های حرفه ای بین المللی، مسیر بومی سازی سلیقه ای را طی کرده ایم و همین موضوع موجب شده از شاخص های تخصصی مدیریت رویداد فاصله بگیریم.
فدایی گفت: نبود نگرش حرفه ای و برنامه ریزی دقیق از ابتدای شکل گیری صنعت نمایشگاهی در کشور، باعث شده امروز با انبوهی از چالش های ساختاری مواجه باشیم؛ از تعدد سایت های نمایشگاهی گرفته تا نبود تقویم منسجم، هم پوشانی رویدادها و رقابت های ناسالم. این مسائل در نهایت کیفیت برگزاری و اعتماد مشارکت کنندگان را تحت تاثیر قرار می دهد.
وی تاکید کرد: حضور شرکت ها در نمایشگاه ها تنها زمانی منطقی و اثربخش است که اقتصاد پویا باشد و بنگاه ها بتوانند با هدف بازاریابی، برندینگ و توسعه کسب و کار وارد میدان شوند. در شرایط کنونی، بسیاری از شرکت ها حتی توان تصمیم گیری قطعی برای حضور در یک رویداد نمایشگاهی را ندارند.
این برگزارکننده نمایشگاهی افزود: مجریان نمایشگاهی در چنین شرایطی باید دارای برنامه های جایگزین و سناریوهای مختلف باشند. اصرار بر برگزاری نمایشگاه در هر شرایطی، بدون توجه به وضعیت اقتصادی و توان مالی مشارکت کنندگان، رویکردی منطقی و حرفه ای نیست.
فدایی ادامه داد: نمونه مشخص این رویکرد، نمایشگاه ساختمان کیش در دی ماه بود که با توجه به شرایط اقتصادی و هزینه بالای حضور در کیش، پیشنهاد شد نمایشگاه برگزار نشود. این تصمیم با استقبال شرکت ها روبرو شد، زیرا آنان نیز معتقد بودند حضور در رویدادی که امکان بازگشت سرمایه در آن پایین است، منطقی نخواهد بود.
وی تصریح کرد: نمایشگاه یک زنجیره به هم پیوسته است و منافع برگزارکننده، مشارکت کننده و بازدیدکننده از یکدیگر جدا نیست. اگر یکی از این حلقه ها دچار زیان شود، در بلندمدت کل اکوسیستم نمایشگاهی آسیب خواهد دید.
فدایی در خصوص نقش دولت گفت: واقعیت این است که صنعت نمایشگاهی هنوز به صورت رسمی و ساختاری به عنوان یک صنعت مستقل و تاثیرگذار در اقتصاد کشور به رسمیت شناخته نشده است. در شرایطی که دولت با چالش های گسترده اقتصادی و اجتماعی مواجه است، طبیعی است که نمایشگاه در اولویت های نخست قرار نگیرد.
وی افزود: در حالی که کشورهای منطقه مانند امارات با برنامه ریزی دقیق، سرمایه گذاری هدفمند و ایجاد ساختارهای حرفه ای توانسته اند از صنعت نمایشگاهی به عنوان پیشران گردشگری تجاری و توسعه اقتصادی استفاده کنند، در ایران پراکندگی مراکز نمایشگاهی، نبود مدیریت واحد و عملکرد سلیقه ای در برخی بخش ها باعث شده از استانداردهای بین المللی فاصله بگیریم و مزیت رقابتی خود را تضعیف کنیم.
وی در پایان گفت: باید واقع بین باشیم و از رویاپردازی فاصله بگیریم. تا زمانی که شرایط اقتصادی کشور به ثبات نسبی نرسد، اصرار بر برگزاری نمایشگاه ها بدون تضمین کیفیت و بازدهی، تصمیم درستی نیست. تمرکز فعالان این حوزه باید بر ارتقای استانداردها، اصلاح ساختارها و برنامه ریزی حرفه ای برای آینده باشد تا در زمان مناسب، صنعت نمایشگاهی بتواند جایگاه واقعی خود را در توسعه اقتصادی کشور بازیابد.
