زمانی که سریال آیینه عبرت پخش میشد اعتیاد در کشور شیوع پیدا کرده بود و کارگردانها به این فکر افتاده بودند که با انجام کار فرهنگی اعتیاد را ریشهکن کنند. آن زمان نه درمان درست و حسابیای برای ترک اعتیاد وجود داشت نه کلاسهای گروهدرمانی مثل انجمن معتادان گمنام، تولد دوباره و … متولد شده بودند.
چشم مردم به تلویزیون بود و چند روزنامهای که درمیآمد. سریال آینه عبرت اینطور شروع میشد؛ زمانی که تیتراژ بالا میآمد، مردی مچاله شده از درد را روی یک صفحه سیاه میدیدیم که اسامی بازیگران در ادامه آن میآمد. «آینه عبرت» واقعا آینه عبرت بود برای کسانی که آن زمان مواد مخدر مصرف میکردند. انتهای داستان تمام انسانهای معتاد در آن سریال، تباهی بود.
محسن شاهمحمدی با ساخت سریال آینه عبرت برای اولینبار اعتیاد و بلاهایی که ممکن است به سر بشر بیاورد را به نمایش گذاشت و جواد گلپایگانی در بازی بینظیرش توانست ته خط اعتیاد را به خوبی نشان دهد.
آن زمان محمود دینی و جواد گلپایگانی، بازیگران نقشهای علی و آتقی در مرکز توجهها بودند و عکسهایشان به فروش میرسید. محمود دینی، تهیهکننده و بازیگر «آینه عبرت» و جواد گلپایگانی، بازیگری «آیینه عبرت» که نامش با نقش آتقی بر سر زبانها افتاد،خاطرات جالبی از آن دوران دارند.
محمود دینی
انتخاب برای نقش علی
راستش اوایل قرار بود بازیگر دیگری نقش علی را بازی کند اما به دلایلی از پروژه قهر کرد. من هم گفتم کاری ندارد که دوربین را بگذار اینجا من خودم بازی میکنم. خیلی اتفاقی با سه تا پلان، شدم بازیگر. همه هم استقبال کردند. از سال ۶۶ تا ۷۳ حدود ۵۴ عنوان سریال ساختیم که هرکدام از این عنوانها، خودش چند قسمت داشت. در مدت این هفت سال، محمود دینی شد علی «آینه عبرت»، عکسش روی پوسترها و عکسها رفت و یک جورهایی سوپراستار شده بود.
انتخاب بازیگر آتقی
دنبال بازیگری بودیم که بتواند نقش معتاد را بازی کند. خیلی هم گشتیم و روی بازیگران مختلفی دست گذاشتیم. به صورت اتفاقی، جواد گلپایگانی توسط ایرج سرباز، مدیر تدارکات سریال به ما معرفی شد و در تمام مدت حضورش را حفظ کرد.
استفاده از پروندههای واقعی
تمام سریال «آینه عبرت»، پرونده است. پروندهها را در اختیار محسن شاه محمدی قرار میدادیم او مثلا ۱۰۰ پرونده را میخواند و از چکیده آنها به یک پرونده میرسید. اطلاعات اولیه را اداره در اختیار او میگذاشت. شاید ۱۰۰ یا ۲۰۰ پرونده را مطالعه میکرد تا به یک اطلاعات کلی برسد. بعد با تشخیص خودش و توانایی که در قصهپردازی داشت قصه را مینوشت. چون هیچکدام از پروندههایی که در اداره مواد مخدر بودند، نمیشد رویش دست گذاشت.
برادر شهرام شبپره؟
یک عده میگفتند برادر شهرام شبپرهام. حالا جالب است رفته بودم توی خود صداوسیما پیش یک آقایی بهم گفتند چرا شناسنامهات را عوض کردی؟ تو فامیل این آقای شبپرهای. روزنامهها عکس من را کنار او منتشر میکردند زیرش مینوشتند: «محمود دینی یا شبپره؟» شایعات زیادی بود. بعضیها میگفتند دینی معتاد است. الان ترک کرده و دارد سریال بازی میکند، بعضی دیگر میگفتند قاچاقچی بوده و الان اماننامه گرفته.
خیابانها خالی میشدند
در زمان خودش نسبت به برنامههای دیگر طوری بود که واقعا خیابانها را موقع پخش خالی میکرد. توی جادهها میدیدیم کامیونیها و اتوبوسها میایستادند و توی قهوهخانههای بین راه آن را تماشا میکردند. لابی هتلها پر از مهمان میشد با این حال آن اوایل امکانات زیادی نداشتیم. مثلا روزهای اول اصلا گریمور نداشتیم، امکانات صدابرداریمان پایین بود. میکروفن را برمیداشتیم با سیم میبستیم سر چوب تی، بعد برای خودمان مثلا بوم صدا درست میکردیم. یک دوربین ۱۶ میلیمتری که آن زمان دو میلیون خریده بودیم داشتیم.
الان هم بسازم همه میبینند
من به شما قول میدهم اگر صداوسیما اجازه بدهد یک «آینه عبرت» دیگری بسازم، نه ۲۰ قسمت، نه ۳۰ قسمت، بگذارند ۳۰۰ قسمت بسازم آنوقت مردم هرشب مینشینند تماشایش میکنند. اجازه بدهند یک بار دیگر آینه عبرت را بسازم اگر مردم سر آن ساعت ننشستند و نگاه نکردند بگویند باختی. من یک تجربه خوب در این زمینه دارم و میدانم موفق میشوم.
